در سالی که صنعت فولاد ایران با رکود داخلی، افت قیمت های جهانی و محدودیت های انرژی دست و پنجه نرم می کرد، فولاد مبارکه توانست با ارزآوری ۸۶۰ میلیون دلاری در ده ماهه ۱۴۰۴ و پیش بینی عبور از مرز یک میلیارد دلار، به موتور صادرات غیرنفتی کشور تبدیل شود. این موفقیت حاصل ترکیبی از نگاه راهبردی به صادرات، مدیریت پیش نگرانه انرژی، بهینه سازی هزینه ها و تمرکز بر محصولات با ارزش افزوده بالا است که علاوه بر سودآوری شرکتی، تاب آوری صنعت فولاد و ثبات اقتصادی ایران را نیز تقویت می کند.
به گزارش اکوبان- در سالی که صنعت فولاد ایران یکی از دشوارترین دوره های خود را پشت سر گذاشت، گروه فولاد مبارکه توانست با ثبت ۸۶۰ میلیون دلار ارزآوری در ده ماهه ۱۴۰۴ و پیش بینی عبور از مرز یک میلیارد دلار تا پایان سال، جایگاه خود را به عنوان پیشران صادرات غیرنفتی تثبیت کند. این عملکرد در شرایطی رقم خورده که رکود داخلی، افت قیمت های جهانی، دامپینگ چین و محدودیت های انرژی، بسیاری از تولیدکنندگان فولاد را با کاهش تولید و حاشیه سود مواجه کرده است. پرسش کلیدی این است که چه عواملی فولاد مبارکه را به نقطه تمایز در میان فولادسازان کشور رسانده است؟
یکی از مهم ترین تفاوت های فولاد مبارکه با بخشی از صنعت فولاد، نگاه راهبردی به صادرات است. در حالی که برخی شرکت ها صادرات را راهکاری موقت برای جبران رکود داخلی تلقی می کنند، فولاد مبارکه طی سال های اخیر صادرات را به بخشی از مدل کسب و کار خود تبدیل کرده است. رشد ۴۵ درصدی ارزش صادرات در ده ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، نشان می دهد این رویکرد نه تنها واکنشی به رکود داخلی نبوده، بلکه حاصل برنامه ریزی بلند مدت و توسعه شبکه بازاریابی بین المللی است.
نکته مهم تر آن است که سبد صادراتی این شرکت نیز دچار تحول شده است. برخلاف گذشته که عمده صادرات بر تختال متمرکز بود، امروز سهم بالاتری از محصولات با ارزش افزوده بیشتر مانند انواع ورق در سبد صادراتی دیده می شود. این تغییر، به معنای حرکت از صادرات مواد نیمه خام به سمت صادرات محصولات پیشرفته تر است، مسیری که سودآوری و پایداری درآمد را افزایش می دهد.
یکی از جدی ترین چالش های صنعت فولاد ایران در دو سال اخیر، محدودیت برق و گاز بوده است. کاهش تولید ناشی از قطعی انرژی، بسیاری از واحدهای فولادی را با افت شدید بهره برداری مواجه کرده، به گونه ای که ضریب بهره برداری برخی واحدها به حدود ۳۵ درصد رسیده است. در این میان، سرمایه گذاری فولاد مبارکه در حوزه خود تأمینی انرژی، از جمله احداث نیروگاه سیکل ترکیبی و توسعه نیروگاه خورشیدی، به یک مزیت رقابتی تعیین کننده تبدیل شده است.
این سرمایه گذاری ها که در زمان اجرا با پرسش هایی از سوی برخی سهام داران همراه بود، امروز تضمین کننده پایداری خطوط تولید و اجرای تعهدات صادراتی شرکت است. در بازارهای بین المللی، ثبات عرضه یک اصل کلیدی است و شرکت هایی که قادر به تحویل به موقع نباشند، به سرعت جایگاه خود را از دست می دهند. از این منظر، مدیریت پیش نگرانه انرژی در فولاد مبارکه، ستون اصلی موفقیت صادراتی آن محسوب می شود.
بازار جهانی فولاد در دو سال اخیر تحت تأثیر مازاد عرضه و حضور تهاجمی چین با قیمت های دامپینگ، با افت شدید قیمت ها رو به رو بوده است. کاهش قیمت جهانی فولاد به پایین ترین سطوح چهار سال اخیر، حاشیه سود فولادسازان را تحت فشار قرار داده است. در چنین فضایی، تنها شرکت هایی قادر به تداوم صادرات هستند که ساختار هزینه ای رقابتی داشته باشند.
رشد بیش از ۴۰ درصدی هزینه های تولید در سال جاری، مدیریت هزینه را به اولویت اصلی فولادسازان تبدیل کرده است. فولاد مبارکه با تمرکز بر بهینه سازی فرآیندها، کاهش قیمت تمامشده و کنترل هزینه های سربار، توانسته در کورس رقابت باقی بماند. پیام روشن این وضعیت آن است که در بازار فعلی، افزایش قیمت فروش امکان پذیر نیست و تنها راه بقا، ارتقای بهره وری است.
تحول در رویکرد معاونت فروش و بازاریابی فولاد مبارکه، یکی دیگر از عوامل موفقیت صادراتی این شرکت است. حرکت از مدل سنتی «فروش محصول موجود» به سمت «تولید بر مبنای سفارش و نیاز بازار»، موجب شده هماهنگی عمیق تری میان بخش های بازاریابی، تولید و توسعه شکل گیرد. این مدل، ریسک انباشت محصول و فروش اعتباری زیان ده را کاهش داده و تمرکز سازمان را بر جذب سفارش های واقعی و سودآور قرار داده است.
در شرایطی که برخی شرکت ها برای خروج موقت از رکود، به فروش های اعتباری چند ماهه روی آورده اند. رویکردی که می تواند بحران نقدینگی را به آینده منتقل کند. فولاد مبارکه با گسترش بازارهای صادراتی، مسیر متفاوتی را برگزیده است. این انتخاب، نه تنها نقدینگی پایدارتری ایجاد می کند، بلکه وابستگی به بازار داخلی رکودی را نیز کاهش می دهد.
عبور احتمالی صادرات فولاد مبارکه از مرز یک میلیارد دلار در سال جاری، تنها یک رکورد شرکتی نیست. این رقم در تراز اقتصاد ملی نیز اهمیت دارد. در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت های ارزی مواجه است، افزایش صادرات غیرنفتی یکی از ابزارهای کلیدی حفظ ثبات اقتصادی محسوب می شود. فولاد مبارکه به عنوان یکی از بزرگ ترین صادرکنندگان غیرنفتی، نقشی مستقیم در تأمین ارز کشور ایفا می کند.
علاوه بر ارزآوری، تداوم تولید این شرکت به پایداری زنجیره تأمین صدها شرکت پایین دستی نیز کمک می کند. بیش از ۳۱۰ شرکت در زنجیره فولاد کشور فعال اند و اختلال در عملکرد بازیگر اصلی این زنجیره می تواند اثرات سرریز گستردهای ایجاد کند. از این منظر، موفقیت صادراتی فولاد مبارکه به معنای تقویت تاب آوری صنعتی کشور است.
هدف گذاری درآمد ۱۵ میلیارد دلاری در افق ده ساله، نشان می دهد فولاد مبارکه به دنبال تثبیت جایگاه خود در سطحی فراتر از بازار داخلی است. تحقق این هدف مستلزم چند پیششرط کلیدی است. توسعه تولید فولادهای ویژه، سرمایه گذاری در فناوری های نوین، حفظ مزیت انرژی و گسترش بازارهای صادراتی با تمرکز بر محصولات با ارزش افزوده بالا.
در صورت تحقق این برنامه، فولاد مبارکه می تواند به یکی از بازیگران تأثیرگذار منطقه ای تبدیل شود، جایگاهی که علاوه بر منافع شرکتی، به ارتقای رتبه جهانی صنعت فولاد ایران نیز کمک خواهد کرد.
