به گزارش اکوبان، در سال های اخیر، صنعت فولاد ایران به ویژه در بخش پایین دستی و مدیریت پسماند، با چالش های متعددی از جمله محدودیت منابع، مسائل زیست محیطی، افزایش هزینه های تولید و لزوم حرکت به سوی اقتصاد چرخشی مواجه بوده است. شرکت فولاد خوزستان به عنوان یکی از بزرگ ترین تولیدکنندگان فولاد در کشور، با درک اهمیت بهره برداری بهینه از منابع و ارتقای بهره وری در فرآیند های تولید، اقدام به اجرای طرحی نوآورانه در حوزه بازیافت پسماند های صنعتی کرده است: تولید بریکت احیایی از لجن صنعتی.
لجن صنعتی یکی از پسماند های جانبی در فرآیند تولید فولاد است که به طور معمول در فرآیند های گندله سازی، احیا و فولاد سازی تولید می شود. این لجن ها که حاوی مقادیری آهن، عناصر آلیاژی، ترکیبات فلزی و غیر فلزی هستند، اگر به درستی مدیریت نشوند، نه تنها هزینه های زیست محیطی بالایی دارند، بلکه به اتلاف منابع قابل بازیافت نیز منجر می شوند.
بریکتسازی فرآیندی است که طی آن مواد ریزدانه و پودری به ویژه پسماندهای صنعتی، با استفاده از چسب ها یا روش های حرارتی، به شکل فشرده و قابل استفاده مجدد در فرآیندهای تولید فولاد در می آیند. بریکت احیایی از لجن صنعتی، به ویژه لجن ناشی از واحدهای فیلترپرس و غبارگیر، می تواند به عنوان منبع آهنی جایگزین در کوره های احیای مستقیم یا قوس الکتریکی به کار رود.
شرکت فولاد خوزستان با هدف کاهش وابستگی به منابع اولیه گران قیمت، افزایش بهره وری انرژی و حرکت در مسیر توسعه پایدار، با سرمایه گذاری بر فناوری بریکت سازی از لجن صنعتی توانسته گامی مهم در بازیافت داخلی منابع خود بردارد. این طرح از چند جهت حائز اهمیت است:
۱. ارتقای بهرهوری مواد اولیه
با تبدیل لجن صنعتی به بریکت قابل استفاده مجدد، فولاد خوزستان موفق به بازچرخانی بخشی از مواد اولیهای می شود که در غیر این صورت دور ریخته می شد. این موضوع منجر به کاهش نیاز به واردات گندله و آهن اسفنجی و در نتیجه کاهش هزینه های تولید می شود.
۲. مدیریت پسماند و رعایت استانداردهای زیستمحیطی
لجن صنعتی یکی از آلاینده های بالقوه خاک و آب های سطحی است. با بهره برداری از این پسماندها در قالب بریکت، علاوه بر کاهش خطرات زیست محیطی، امکان اخذ گواهی های محیط زیستی داخلی و بین المللی برای فولاد خوزستان نیز فراهم می شود، گواهیهایی که در بازارهای صادراتی نقش مهمی در اعتبار برند دارند.
۳. تقویت تابآوری در برابر نوسانات بازار
در شرایطی که نوسانات قیمت سنگ آهن، قراضه و گندله در بازارهای جهانی افزایش یافته، استفاده از مواد بازیافتی داخلی می تواند نوعی سپر حفاظتی برای شرکت ایجاد کند. فولاد خوزستان با بهره گیری از منابع جایگزین، قدرت چانه زنی بیشتری در زنجیره تأمین پیدا می کند.
۴. توسعه فناوریهای بومی و کاهش وابستگی فناورانه
یکی از دستاورد های مهم اجرای این طرح، تکیه بر دانش و فناوری بومی در طراحی و ساخت واحد بریکت سازی بوده است. این موضوع نه تنها باعث انتقال فناوری از خارج نشده، بلکه منجر به شکل گیری دانش فنی در داخل کشور و توسعه همکاری های تحقیقاتی میان صنعت و دانشگاه شده است.
تأثیرات اقتصادی، فنی و راهبردی بر فولاد خوزستان
از منظر اقتصادی، اجرای این پروژه با کاهش چشمگیر هزینه های دفع پسماند و تأمین مواد اولیه همراه بوده است. به عنوان نمونه، هر تن لجن صنعتی که پیش تر بهعنوان هزینه دفع محسوب می شد، اکنون تبدیل به ارزش افزوده برای شرکت شده است. پیش بینی می شود با بهره برداری کامل از این واحد، تا سالانه چند صد هزار تن بریکت احیایی تولید و جایگزین بخشی از خوراک کوره های فولاد سازی شود.
از منظر فنی، مصرف این نوع بریکت نیازمند تنظیم دقیق مشخصات شیمیایی و فیزیکی در فرآیند احیا است. فولاد خوزستان با اجرای آزمایش های آزمایشی (pilot) موفق شده است ترکیب بهینه ای از لجن ها را برای تولید بریکت استاندارد طراحی و تولید کند که هم خوانی کامل با نیازهای متالورژیکی خطوط تولید شرکت دارد.
از منظر راهبردی، اجرای این پروژه به فولاد خوزستان امکان می دهد تا به عنوان شرکتی پیش رو در حوزه توسعه پایدار و اقتصاد چرخشی در صنعت فولاد شناخته شود. در رقابت با سایر شرکت
تولید بریکت احیایی از لجن صنعتی در فولاد خوزستان، نمونه ای موفق از پیوند میان دانش بومی، مدیریت منابع و مسئولیت پذیری زیست محیطی است. این رویکرد نه تنها به بهینه سازی فرآیندهای داخلی کمک می کند، بلکه موقعیت شرکت را در صنعت فولاد کشور تثبیت و تقویت می کند. بهویژه در دورانی که حرکت به سوی توسعه پایدار و اقتصاد سبز به یک الزام جهانی بدل شده، چنین نوآوری هایی می توانند برگ برنده فولاد خوزستان در رقابت منطقه ای و بین المللی باشند.
