به گزارش اکوبان- در سال های اخیر، صنعت فولاد ایران با چالش های متعددی رو به رو بوده است، از محدودیت های انرژی گرفته تا بی ثباتی مقررات و تحریم های بین المللی. در چنین فضایی، شرکت فولاد خوزستان تلاش کرده تا با سیاست های مبتکرانه، نه تنها تولید خود را حفظ کند بلکه مسیر توسعه را نیز هموارتر کند. یکی از مهم ترین محورهای این راهبرد، بومی سازی تجهیزات و حرکت به سمت تجاری سازی آن هاست، موضوعی که مدیرعامل این شرکت در آخرین نشست عالی کمیته راهبری مورد تأکید قرار داد.
بومی سازی در صنعت فولاد ایران سابقه طولانی دارد. با این حال، تمرکز فولاد خوزستان بر تجاری سازی تجهیزات بومی سازی شده یک گام فراتر از صرفاً ساخت داخل است. بومی سازی یعنی کاهش وابستگی به واردات قطعات و تجهیزات، اما تجاری سازی یعنی تبدیل این توانمندی به یک محصول قابل فروش در بازار، چه در داخل و چه در خارج از کشور. این رویکرد می تواند علاوه بر کاهش هزینه های تولید، ارزآوری و تقویت زنجیره تأمین ملی را به همراه داشته باشد.
هدف از این رویکرد، تضمین پایداری تولید در شرایط پرچالش است. در سال های اخیر ناترازی انرژی و تحریم ها فشار زیادی بر تولید فولاد وارد کرده اند، به طوری که توجه به توان داخلی در تولید قطعات و تجهیزات نه فقط یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی تلقی می شود.
نقش تجاری سازی در عبور از شرایط سخت
مدیرعامل فولاد خوزستان در سخنان خود تأکید کرده که تجاری سازی تجهیزات بومی سازی شده می تواند علاوه بر تضمین آینده شرکت، نقش مهمی در اشتغالزایی استان خوزستان ایفا کند. این محور چند لایه مهم دارد:
اول آنکه تجاری سازی باعث می شود که شرکت ها و پیمانکاران کوچک و متوسط نیز وارد زنجیره ارزش شوند و بازار فروش برای قطعات ساخت داخل شکل بگیرد. این یعنی ایجاد یک چرخه صنعتی که تنها به مصرف داخلی محدود نمی شود.
موضوع دیگر آنکه با فروش این تجهیزات به دیگر صنایع فولادی داخل کشور و حتی به صنایع مشابه در خارج از کشور، ارزآوری و کاهش فشار ارزی برای کشور ممکن می شود.
و در نهایت ایجاد چنین بازارهایی می تواند به پایداری اشتغال در استان هایی مانند خوزستان کمک کند. استان هایی که بخش عمده تولید صنعتی کشور را تشکیل می دهند و در عین حال با چالش های اقتصادی و اجتماعی مواجهند.
تجربه بومی سازی در فولاد خوزستان
فولاد خوزستان پیش از این نیز در زمینه بومی سازی موفقیت هایی داشته که نشان دهنده توان فنی و مهندسی بالای این شرکت و پیمانکاران مرتبط با آن است. در سال های اخیر، این شرکت موفق شده هزاران قطعه و تجهیزات مورد نیاز خود را در داخل کشور بسازد و جایگزین نمونه های وارداتی کند، حتی برخی منابع می گویند این شرکت با بیش از 330 شرکت دانش بنیان همکاری دارد و هزاران دستاورد بومی سازی در حوزه قطعات و تجهیزات صنعتی ثبت کرده است.
این موفقیت ها نه تنها به کاهش وابستگی به واردات کمک کرده، بلکه توان تولید و نوآوری داخلی را نیز تقویت کرده اند، موضوعی که در شرایط تحریم و محدودیت های بین المللی اهمیت مضاعف پیدا می کند.
بومیسازی و مزیت رقابتی صنعتی
در سطح کلان، توسعه و تجاری سازی تجهیزات بومی، مزیت رقابتی قابل توجهی برای شرکت های ایرانی ایجاد می کند. این مزیت ها شامل کاهش هزینه های تأمین قطعات و کاهش وابستگی به نوسانات نرخ ارز، افزایش سرعت تعمیر و نگهداری تجهیزات و تقویت ظرفیت تولید حتی در شرایط بحران است. به عبارت دیگر، وقتی یک صنعت بزرگ مانند فولاد بتواند بخش عمده نیازهای فنی خود را بهصورت داخلی تأمین کند، کمتر در معرض نوسانات بازار جهانی و فشارهای ناشی از تحریم ها قرار می گیرد و انعطاف پذیری بیشتری در مدیریت تولید خواهد داشت.
با این حال، مسیر تجاری سازی تجهیزات بومی ساده نیست و با موانع قابل توجهی روبهروست. کمبود سرمایه برای توسعه فناوری های پیچیده، ضعف شبکه های توزیع و بازاریابی محصولات صنعتی و رقابت با کالاهای خارجی ارزان تر در بازارهای هدف، از جمله چالش هایی هستند که شرکت ها باید آنها را پشت سر بگذارند تا بتوانند به حداکثر پتانسیل خود دست یابند.
برای مثال، یک چالش اساسی این است که صنعت داخلی باید بتواند استانداردهای جهانی را در محصولات تولیدی خود رعایت کند تا در بازارهای بین المللی قابل رقابت باشد. این نیازمند سرمایه گذاری در کیفیت، تحقیق و توسعه و استاندارد سازی است.
براساس گزارش های منتشرشده، برنامه ای برای صرفه جویی ارزی گسترده از طریق بومی سازی در صنایع معدنی کشور وجود داشته که شامل نقش فولاد خوزستان نیز بوده است. هدف گذاری ها نشان می دهند که چند صد میلیون دلار صرفهجویی ارزی در سال می تواند از طریق بومی سازی تجهیزات حاصل شود، موضوعی که نه فقط برای فولاد خوزستان، بلکه برای کل زنجیره صنعت می تواند اثرات مثبت ملموسی داشته باشد.
این اهداف بلند مدت، اگر با حمایت حاکمیتی مناسب، شکل گیری بازارهای صادراتی و ایجاد انگیزه برای شرکت های کوچک و متوسط همراه شوند، می توانند یک تحول ساختاری در صنعت فولاد کشور ایجاد کنند. تحولی که از وابستگی صرف به منابع انرژی و واردات قطعات فراتر رفته و به یک صنعت دانش محور و رقابتپذیر جهانی تبدیل شود.
در مجموع، تمرکز فولاد خوزستان بر تجاری سازی تجهیزات بومی سازیشده نشان دهنده یک تغییر راهبردی مهم در نحوه مدیریت بحران ها و تقویت پایداری تولید است. این رویکرد نه تنها به کاهش هزینه ها و وابستگی به واردات کمک می کند، بلکه می تواند زمینه ساز توسعه صنعتی، اشتغال زایی و ارزآوری کشور باشد.
اگر این سیاست در سطح ملی نیز پشتیبانی شود و با ایجاد مشوق های صادراتی و حمایت از شرکت های دانش بنیان همراه شود، می تواند صنعت فولاد ایران را وارد مرحله ای جدید از استقلال فنی و اقتصادی کند، مرحله ای که در آن توان داخلی نه تنها نیازهای داخلی را تأمین کند، بلکه در بازارهای جهانی نیز حضوری مؤثر داشته باشد.
