به گزارش اکوبان، توافق بغداد و اربیل بر سر ازسرگیری فعالیت خط لوله صادراتی کرکوک–جیهان، بار دیگر معادلات بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار داد. این خط لوله که انتقال روزانه بیش از ۲۳۰ هزار بشکه نفت از میدان های نفتی اقلیم کردستان عراق به پایانه جیهان ترکیه را بر عهده دارد، پس از تعلیق طولانی مدت از فروردین ۱۴۰۲، اکنون با توافق جدید میان دولت مرکزی عراق و اقلیم، آماده فعالیت مجدد است.
پیامد فوری این تحول، افت قیمت نفت در بازارهای جهانی بود، جایی که قیمت برنت به حدود ۶۶ دلار و WTI به کمتر از ۶۲ دلار کاهش یافت.
افزایش عرضه نفت همواره از مهم ترین عوامل فشار بر قیمت ها بوده است. بازار جهانی نفت طی ماه های گذشته با نشانه های مازاد عرضه دست و پنجه نرم می کرد و هر خبر تازه ای درباره بازگشت بشکه های جدید، نگرانی معامله گران را تشدید کرده است. خط لوله کرکوک–جیهان با ظرفیت قابلتوجه خود، درست در زمانی به مدار باز می گردد که چشم انداز تقاضا چندان روشن نیست. به همین دلیل، واکنش بازار سریع و منفی بود، چرا که معامله گران ترجیح دادند ریسک افزایش ذخایر جهانی را پیشخور کنند.
عامل دیگر، ضعف سمت تقاضاست. اقتصاد جهانی همچنان زیر فشار تنش های تجاری و رکود نسبی قرار دارد. توسعه سریع خودروهای برقی و سرمایه گذاری گسترده در انرژی های تجدیدپذیر نیز باعث شده بسیاری از نهاد های بین المللی پیش بینی های خود را از رشد تقاضای نفت تعدیل کنند. به بیان دیگر، حتی اگر عرضه کنترل شود، تصویر روشن و پایداری برای مصرف نفت وجود ندارد.
این وضعیت، هرگونه افزایش عرضه از جمله بازگشت صادرات کردستان عراق را برای بازار سنگین تر می کند.
سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش در قالب اوپک پلاس طی سال های اخیر با کاهش های داوطلبانه توانستند بخشی از تعادل بازار را حفظ کنند. اما گزارش اخیر آژانس بین المللی انرژی نشان می دهد که در سال های آینده و با لغو این محدودیت ها، عرضه جهانی با شتاب بیشتری افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر، تولیدکنندگانی چون آمریکا، برزیل و نروژ نیز به عنوان بازیگران خارج از اوپک، روند صعودی تولید خود را حفظ کرده اند. در چنین شرایطی، ازسرگیری صادرات از خط لوله کرکوک–جیهان، هرچند در مقیاسی محدودتر، به مثابه سیگنالی منفی برای توازن بازار تعبیر می شود.
بازگشت صادرات اقلیم کردستان البته صرفاً اقتصادی نیست، بلکه ابعاد سیاسی و ژئوپلیتیک آن نیز قابل توجه است. روابط بغداد و اربیل همواره پرتنش بوده و توافق های نفتی پیشین بارها با بحران رو به رو شده اند. بنابراین، هرچند بازار کوتاه مدت به افزایش عرضه واکنش نشان داده، اما امکان بروز دوباره اختلافات یا دخالت عوامل خارجی، همچنان این مسیر را با ابهام همراه می کند. علاوه بر این، متغیرهای ژئوپلیتیکی دیگری مانند احتمال تشدید تحریم های اتحادیه اروپا علیه نفت روسیه یا بروز تنش های امنیتی در خاورمیانه می توانند ورق را برگردانند و مجدداً فشار صعودی بر قیمت ها وارد کنند.
عراق با این توافق نشان داد که قصد دارد نقش پررنگ تری در بازار جهانی ایفا کند. شرکت دولتی سومو نیز اعلام کرده صادرات خود را تحت توافق جدید اوپک پلاس افزایش داده است. این موضوع می تواند رقابتی پنهان میان تولیدکنندگان اوپک ایجاد کند، رقابتی که مدیریت هماهنگ عرضه را دشوارتر می سازد. در همین حال، کاهش صادرات نفت عربستان در تیر ماه به پایینترین سطح چهار ماه اخیر، نشان دهنده تلاش ریاض برای مدیریت قیمتهاست. اما حرکت بغداد در خلاف این مسیر می تواند اختلافات داخلی اوپک پلاس را آشکارتر کند.
