به گزارش پایگاه خبری اکوبان، جدیدترین گزارش بانک مرکزی نشان میدهد که نرخ تورم نقطهبهنقطه مناطق شهری «کالاها» در اردیبهشت امسال به بیش از ۱۱۳درصد رسیده است.
مرکز آمار معمولا در روزهای نخست هر ماه آمار تورم را منتشر میکرد اما اکنون و با گذشت ۱۲روز از خردادماه هنوز گزارشی از این شاخص کلیدی اقتصاد کلان روی وبسایت این نهاد قرار نگرفته است. اما بانک مرکزی که دیگر متولی انتشار این آمار است اینبار زودتر از مرکز آمار دست به کار شده و از تصویر جدید تورم در اردیبهشت۱۴۰۵ رونمایی کرده است.
براساس این گزارش تازه، تورم ماهانه، نقطهبهنقطه و سالانه مناطق شهری نسبت به فروردینماه افزایش یافته که نشاندهنده شتابگرفتن افزایش قیمتهاست. به عبارت دیگر نهتنها قیمتها در اردیبهشت ماه نسبت به فروردین بالاتر رفته بلکه این مسیر صعودی با سرعتی بیشتر طی شده است. بررسیهای جزئیتر نشان میدهد که از بین گروههای اصلی، بالاترین تورم ماهانه مربوط به گروه «بهداشت و درمان» و بعد «اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه» بوده است. در مقابل، گروه «تحصیل» شاهد تورم کمتری نسبت به سایر گروهها بوده است. لازم به ذکر بوده که کل گزارش بانک مرکزی معطوف به تغییر قیمتها در مناطق شهری و نه کل کشور است.
نخستین ماه کامل پس از آتشبس
طبق اعلام بانک مرکزی، تورم ماهانه از ۷درصد از فروردین به ۵/۸درصد در اردیبهشتماه افزایش یافته است. این رقم نشان میدهد که خانوارها برای خرید یک سبد مشخص و یکسان از کالا و خدمات در دومین ماه سال، ۵/۸درصد بیشتر از ماه نخست سال هزینه کردهاند. این نرخ، بالاترین سطح تورم ماهانه از خرداد۱۴۰۱ به بعد است. در آن سال به دلیل اجرای طرح حذف ارز ترجیحی، شوک قیمتی گستردهای به بازار کالا اصابت کرد و نرخهای تورمی در آن برهه زمانی شاهد جهشهای قابلتوجه بودند که به سرعت تخلیه شدند.
اکنون اما سهماه از اجرای تعدیل نرخ ارز ترجیحی دولت میگذرد. طرحی که در آن نرخ ارز ۲۸هزار و ۵۰۰تومانی با نرخهای بالای ۱۱۰هزار تومان جایگزین شد. در زمان اجرای این تصمیم(بهمن۱۴۰۴) تورم ماهانه به ۴/۸درصد رسید اما در اسفندماه تا ۳درصد کاهش یافت. با این وجود دوباره و با وجود گذشت حدود سهماه از اجرای طرح، نرخ تورم ماهانه روند صعودی به خود گرفته؛ رخدادی که نشان میدهد عامل اصلی تورم کنونی، عاملی ساختاری است.
تورم نقطهبهنقطه نیز که نشانگر تغییر قیمت سبد مصرف در هر ماه نسبت به ماه مشابه در سال قبل است، از ۶۷درصد در ابتدای سال به ۲/۷۷درصد در اردیبهشتماه جهش کرده است. چنین نرخی از فروردین۱۴۰۱ تاکنون بیسابقه بوده است. باید توجه داشت که این رکورد در حالی به ثبت رسیده که بانک مرکزی آمار قبل از سال۱۴۰۱ را به سال پایه۱۴۰۰ منتشر نکرده و امکان مقایسه طولانیتر این نرخ ممکن نبوده است. در نهایت نرخ تورم سالانه نیز از ۶/۵۰درصد به ۹/۵۳درصد رسیده است.
«کالا» و «خدمات» چقدر گران شدند؟
ارقامی که تاکنون به آنها اشاره شد، نمایانگری از سطح افزایش قیمت در کل سبد مصرف بودند. طبق تقسیمبندی بانک مرکزی سبد مصرف خانوار از دو گروه تشکیل شده است؛ «کالاها» و «خدمات». هریک از این دو گروه وزن مشخصی در سبد مصرف دارند که روی تغییر قیمت آن لحاظ شده و نرخ تورم نهایی را شکل میدهد. از این رو اگر در یک ماه تورم کالاها بالاتر باشد اما تورم خدمات در سطح پایینتری قرار داشته باشد، تورم کل سبد تعدیل میشود. از این رو بانک مرکزی تورم «کالاها» و «خدمات» را به تفکیک نیز اعلام میکند.
بررسیها نشان میدهد که تورم گروه «کالا» در اردیبهشت به ۱۰درصد در تواتر ماهانه و به ۸/۱۱۳درصد در تواتر نقطهبهنقطه رسیده است. این در حالی است که تورم ماهانه خدمات ۶درصد و تورم نقطهبهنقطه این گروه ۵/۴۲درصد برآورد شده است. این ارقام حامل دو پیام هستند؛ نخستین پیام، نشان دادن ماهیت تورم اردیبهشتماه است؛ تورمی که بیشتر معطوف به کالاهای فیزیکی بوده و میتواند الگوی مصرف مردم را تغییر دهد. دومین پیام، تغییر کانال تورمی گروه «خدمات» است. با اینکه نرخ این گروه نسبت به کالاها پایینتر بوده اما باید توجه داشت که همین نرخ ۴۲درصدی، تنها یک ماه قبل ۳۹درصد و دوماه قبل ۳۷درصد بوده است. این مساله نشان میدهد که خدمات اگر چه آرام اما بهطور پیوسته شاهد افزایش قیمت است؛ پدیدهای که در صورت تداوم میتواند الگوی مصرف خانوار را کاملا تغییر دهد.
تورم ماهانه بهداشت و درمان بالاتر از سایر گروهها ایستاد
بررسی جزئیات بیشتر از گزارش تورم بانک مرکزی حکایت از آن دارد که از بین ۱۲گروه اصلی، بالاترین تورم ماهانه ۱/۲۳درصد بوده که به گروه «بهداشت و درمان» تعلق دارد. این عدد نشان میدهد که خانوارها در اردیبهشت برای دریافت خدمات درمانی یکسان یا خرید اقلام بهداشتی و درمانی مشخص ۲۳درصد بیشتر از فروردینماه هزینه میکنند. برای فهم این رقم میتوان به یک مثال سادهشده توجه کرد: اگر در ابتدای سال۱۴۰۵ یک دارو را ۱۰۰هزار تومان خریداری میکردید، در انتهای اردیبهشت ماه به طور میانگین باید ۱۲۰هزار تومان برای همان دارو بپردازید.
تورم ماهانه گروه بهداشت و درمان در اردیبهشت امسال، تقریبا معادل با تورم سالانه در نیمه دوم سال۹۷ است. به عبارت دیگر، فشار قیمتیای که یک گروه در عرض یک ماه تجربه کرده تقریبا برابر با فشار قیمتیای است که در سال۹۷، در طول ۱۲ ماه به کل سبد خانوار وارد میشد؛ پدیدهای که شدت گرفتن التهابات تورمی در ایران را بیش از پیش نمایان میکند.
تورم ماهانه سایر گروههای اصلی به کجا رسید؟
پس از گروه بهداشت و درمان، دومین گروه تورمی در اردیبهشتماه «اثاث، لوازم و خدمات مورد نیاز زندگی» بوده که تورم ماهانه ۳/۲۰درصدی را به ثبت رسانده است. پس از آن گروه حملونقل با ۱۹درصد و پوشاک و کفش با ۴/۱۳درصد قرار گرفته است. تورم ماهانه خوراکیها نیز ۲/۷درصد ثبت شده که میتواند متاثر از سیاستهای کنترل قیمت در شرایط خاص کشور باشد..
پیام تورمی اردیبهشت ۱۴۰۵ چیست؟
آنچه مبرهن است، افزایش قابلتوجه قیمتها به ویژه در گروه کالاهای غیرخوراکی است. نکته مهم دیگر، کوتاهشدن فاصله بین تورمهای ماهانه بالاست. تورم سالانهای که در این ماه به ثبت رسیده، تقریبا همرده با تورم سالانهای است که در مرداد۱۴۰۲ به ثبت رسیده بود.اما در آن برهه زمانی، تورم ماهانه و نقطهبهنقطه در سطح پایینتری قرار داشت که نشانگر افزایش تدریجی و آهستهتر تورم کل بود. در مقابل، تورم سالانهای که اکنون شاهد آن هستیم ناشی از چند جهش مداوم و با فاصله کم در تورم ماهانه است که کانالهای تورمی اقتصاد ایران را بالا برده و احتمال رسیدن به ارقام بالاتر را افزایش داده است. اما چرا تورم به اینجا رسیده است؟
آنچه میتواند پاسخی شفاف به این سوال بدهد، رشد نقدینگی و پایه پولی است؛ دو متغیر پولی اصلی که بانک مرکزی آمار مربوط به آن را از آذر ماه سال گذشته تاکنون بهروز نکرده و قدرت تحلیل و پاسخ به چرایی بروز وقایع را از پژوهشگران سلب کرده است. دو متغیری که انتظار میرود با توجه به کسری بودجه دولت و اضافهشدن هزینههای جنگ تحمیلی، افزایش قابلتوجهی را در ماههای گذشته ثبت کرده باشند که در صورت صحت آن میتواند یکی از عوامل اصلی تورم فعلی و محرکی برای تورم ماههای آینده باشد.
