سیاوش غفاری*
بخشنامه جدید بانک مرکزی درباره خرید طلا از طریق پلتفرم‌های بانکی باهدف جلوگیری از گسترش این فعالیت در شبکه بانکی صادر شده است. بانک‌ها از طریق اپلیکیشن‌ها و پلتفرم‌های خود امکان تبدیل سریع موجودی ریالی مشتریان به طلای آنلاین را فراهم کرده بودند اما به نظر می‌رسد بانک مرکزی قصد دارد مانع از تبدیل‌شدن این روند به رویه‌ای گسترده شود تا بانک‌ها از وظایف اصلی خود فاصله نگیرند و وارد فعالیت‌هایی نشوند که ریسک‌های آن با ماهیت فعالیت بانکی همخوانی ندارد.
این بخشنامه می‌تواند اثر مثبتی بر صندوق‌های طلای بورسی داشته باشد و بخشی از تقاضا را به سمت این صندوق‌ها هدایت کند. درکنار آن مشکلات اخیر در تسویه و نقدکردن طلای خریداری‌شده از یکی از پلتفرم‌های آنلاین نیز ضعف‌های این ساختار را نشان داد. هرچند این اتفاق ارتباطی با بانک‌ها نداشت اما مشخص شد که گسترش چنین فعالیت‌هایی می‌تواند ریسک‌هایی ایجاد کند که درصورت ورود گسترده بانک‌ها ابعاد بزرگ‌تری پیدا کند و به‌ریسکی سیستمی برای اقتصاد کشور تبدیل شود.
مجموع این اتفاقات بستر مناسبی برای ورود بخشی از طلای خریداری‌شده در پلتفرم‌های آنلاین به بازار سرمایه فراهم می‌کند. البته خریدوفروش از طریق پلتفرم‌ها همچنان ممکن است برای مردم ساده‌تر باشد و معامله در بورس و صندوق‌ها برای بخشی از افراد با پیچیدگی‌هایی همراه باشد.
با این حال صندوق‌های طلا عملکرد قابل قبولی داشتند و سازوکار آنها از نظر پشتوانه دارایی و تسویه معاملات قابل اتکاست. طلایی که صندوق‌ها خریداری می‌کنند در انبارهای بورس کالا نگهداری می‌شود و تاکنون مشکلی در زمینه تسویه این معاملات ایجاد نشده است.
درمجموع با توجه به بخشنامه جدید بانک مرکزی و مشکلاتی که در برخی پلتفرم‌های آنلاین طلا بروز کرده بستر مناسبی برای رشد صندوق‌های طلای بورسی فراهم شده است. هرچند ممکن است انتقال تقاضا به این صندوق‌ها به دلیل تفاوت در سهولت دسترسی و نحوه معامله به زمان نیاز داشته باشد اما همچنان ظرفیت رشد این ابزارها قابل‌توجه است.
* کارشناس بازار سرمایه
