سید مصطفی موسوی*
با توجه به تغییرات مدیریتی اخیر در بغداد پایتخت کشور عراق، نگاهها به سمت تقویت روابط اقتصادی میان استانهای جنوبی عراق و استان خوزستان ایران بیش از گذشته معطوف شده است؛ موضوعی که میتواند زمینهساز شکلگیری یک مسیر پایدار در توسعه تجارت و سرمایهگذاری منطقهای شود.
استان ذیقار در جنوب عراق به دلیل موقعیت جغرافیایی، ساختار اقتصادی و پیوندهای طبیعی با بازارهای همجوار به عنوان یکی از نقاط قابل اتکا برای گسترش همکاریهای تجاری با ایران مطرح شده است.
این استان علاوه بر ظرفیتهای قابل توجه در حوزه کشاورزی از بازار مصرف رو به رشد و نیروی انسانی جوان برخوردار است که میتواند آن را به مقصدی مهم برای حضور شرکتهای ایرانی تبدیل کند.
اقتصاد ذیقار عمدتاً بر پایه کشاورزی و فعالیتهای وابسته شکل گرفته و همین مسئله باعث شده نیاز به ماشینآلات مدرن کشاورزی، سیستمهای نوین آبیاری، نهادههای دامی، تولید برق توسط ایران در آن استان در قالب خدمات فنی و مهندسی و صنایع تبدیلی در این منطقه افزایش یابد.
این شرایط فرصت مناسبی را برای واحدهای تولیدی و خدماتی خوزستان فراهم کرده تا با ورود هدفمند، سهم بیشتری از بازار این استان را به دست آورند.
شکلگیری زنجیره تأمین منطقهای در جنوب عراق
از منظر ژئواقتصادی نیز قرار گرفتن ذیقار در همجواری استانهای بصره و میسان اهمیت این منطقه را دوچندان کرده است. این موقعیت میتواند به شکلگیری یک زنجیره تأمین منطقهای در جنوب عراق کمک کرده و مسیرهای ارتباطی تجاری با ایران را تسهیل کند. رشد جمعیت جوان و افزایش نیاز به خدمات زیربنایی و شهری، زمینه مناسبی برای فعالیت شرکتهای پیمانکاری و سرمایهگذاری فراهم ساخته است.
استمرار تبادلات هیأتهای تخصصی و فعالسازی ساز و کارهای مشترک اقتصادی میان خوزستان و ذیقار به عنوان یک ضرورت برای تبدیل فرصتهای سیاسی به دستاوردهای اقتصادی واقعی مطرح است.
بر اساس آمارهای گمرکی، در یک ماهه نخست سال ۱۴۰۵، بیش از ۲۲۱ هزار تُن کالا به ارزش حدود ۶۰ میلیون دلار از گمرکات خوزستان به عراق صادر شده که بیانگر جایگاه این کشور به عنوان یکی از مهمترین مقاصد صادراتی استان است.
در صورت تداوم همکاریهای ساختاری و ایجاد کانالهای ارتباطی پایدار با استانهای جنوبی عراق به ویژه ذیقار امکان افزایش سهم خوزستان از بازار عراق و متنوعسازی صادرات استان به شکل قابل توجهی وجود دارد.
ترکیب جدید مدیریتی در عراق فرصت مناسبی برای همکاریهای مشترک و بازتعریف روابط تجاری و همچنین تثبیت حضور اقتصادی ایران در این بازار فراهم کرده است.
ظرفیت همکاری گردشگری سلامت
در کنار این ظرفیتهای تجاری، حوزه گردشگری سلامت نیز میتواند به یکی از محورهای مهم همکاری میان دو طرف تبدیل شود. نزدیکی جغرافیایی ذیقار به مرزهای ایران و دسترسی مناسب به استان خوزستان، بستر لازم را برای توسعه این حوزه فراهم کرده است.
با توجه به هزینههای بالای درمان در برخی شهرهای عراق و محدودیت دسترسی به خدمات تخصصی، خوزستان میتواند به مقصدی مطمئن برای ارائه خدمات درمانی، جراحیهای تخصصی، دندانپزشکی، زیبایی و درمانهای پیشرفته برای شهروندان ذیقار تبدیل شود.
طراحی مسیرهای مشخص ارجاع بیماران و ایجاد دفاتر تسهیلگر گردشگری سلامت میتواند این ظرفیت را به یک جریان پایدار اقتصادی و درمانی تبدیل کند. همچنین توسعه این حوزه علاوه بر آثار اقتصادی به افزایش ارتباطات انسانی و تقویت پیوندهای اجتماعی میان مردم دو منطقه نیز کمک خواهد کرد.
مرز بینالمللی شلمچه به عنوان یکی از مهمترین گذرگاههای زمینی ایران و عراق نقش اساسی در توسعه مبادلات دارد. این مرز به دلیل موقعیت استراتژیک، نزدیکی به بصره و اتصال به مسیرهای جنوبی عراق از ظرفیت بالایی برای تسهیل صادرات برخوردار است.
شلمچه محور کلیدی تجارت ایران با جنوب عراق
شلمچه در صورت ارتقای زیرساختهای لجستیکی، گمرکی و حمل و نقل میتواند به یکی از محورهای کلیدی تجارت ایران با جنوب عراق تبدیل شود و نقش مکملی در توسعه ارتباطات اقتصادی با استانهایی مانند ذیقار داشته باشد.
اتاق خرمشهر با هدف تقویت دیپلماسی اقتصادی در منطقه، برنامهریزیهایی را برای افزایش سطح مبادلات تجاری با استانهای جنوبی عراق بهویژه ذیقار در دستور کار قرار داده است.
توسعه حضور فعال فعالان اقتصادی خوزستان، هم افزایی با دولت، تسهیل مسیر ورود تجار ایرانی به بازار این استان و ایجاد بسترهای مشترک همکاری تجاری از دیگر محورهای مورد توجه این اتاق است.
*رییس اتاق خرمشهر
