به گزارش اکوبان، پیش از حذف کامل نیما، معاملات این سامانه از ۲۴ آذرماه با نرخ توافقی انجام میشد و قیمت دلار نیما که تا ۲۲ آذرماه در کانال ۵۴ هزار تومان بود، یک روزه از ۶۰ هزار تومان عبور کرد. اکنون در معاملات روز یکشنبه ۲۰ مهر، قیمت دلار حواله در بازار ارز تجاری در کانال ۷۰ هزار تومان ثبت شده و اسکناس دلار توافقی به ۷۲ هزار و ۴۱۱ تومان رسیده است. نرخ توافقی یورو نیز ۸۴ هزار و ۱۳۳ تومان و حواله یورو ۸۱ هزار و ۶۸۲ تومان است. نرخ درهم امارات نیز در معاملات اسکناس به ۱۹ هزار و ۷۱۱ تومان و حواله به ۱۹ هزار و ۱۴۲ تومان رسیده است.
بانک مرکزی و وزارت اقتصاد با هدف کاهش رانت و فساد، از ماهها قبل تلاش کردند با افزایش تدریجی نرخ دلار نیما، فاصله بین قیمت ارز نیمایی و بازار آزاد را کاهش دهند. این اقدام، در نگاه اول، حرکت مثبتی برای شفافیت در معاملات ارزی و محدود کردن رانت تلقی میشود، اما تحلیل دقیق بازار نشان میدهد این اصلاح هنوز نیمهتمام است.
اصلاح نرخ نیمایی بدون همسانسازی کامل با بازار آزاد، اثر پایدار بر کاهش رانت و فساد ندارد. تا زمانی که فاصله نرخ ارز صادراتی و آزاد باقی بماند، صادرکنندگان با انگیزه محدود به عرضه ارز نخواهند بود و بخش قابل توجهی از ارز صادراتی میتواند در مسیر غیرشفاف و رانتآلود استفاده شود. علاوه بر این، کنترل دستوری و تمرکز تمام معاملات در بازار تجاری میتواند در کوتاهمدت جریان عرضه را افزایش دهد، اما بدون ایجاد انگیزه واقعی برای بازگشت ارز صادراتی، این سیاست تنها کاهش موقتی نوسانات نرخ را به همراه خواهد داشت.
از منظر تحلیل بازار، گام بعدی باید یکپارچهسازی نرخ ارز، شفافسازی مکانیسم عرضه و تقاضا، و ایجاد محرک اقتصادی برای بازگشت ارز صادراتی به سامانه رسمی باشد. این اقدامات نه تنها سطح شفافیت ارزی را افزایش میدهد، بلکه موجب بهبود پیشبینیپذیری بازار، کاهش ریسکهای نقدینگی برای بانکها و صادرکنندگان و تثبیت ارزش پول ملی میشود.
در نهایت، افزایش نرخ دلار نیمایی اگرچه گامی در مسیر اصلاح است، اما بدون هماهنگی کامل با سیاستهای کلان ارزی، بازار آزاد و صادراتی، شفافیت و کنترل رانت ارزی همچنان محدود خواهد بود و صادرکنندگان احتمالا همچنان ترجیح خواهند داد بخش عمدهای از منابع خود را خارج از سامانه رسمی مدیریت کنند.
نوشته: غزل غفاریان | خبرنگار اقتصادی
