در جریان بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵، موضوع وام ازدواج و فرزندآوری دوباره به یکی از بحثبرانگیزترین مسائل میان مجلس، بانک مرکزی و سایر نهادهای تصمیمگیر تبدیل شد. با وجود پیشنهادهایی برای افزایش مبلغ فردی وام، نهایتاً رقم وام بدون تغییر باقی ماند، در حالی که صف متقاضیان هر سال طولانیتر میشود و منابع بانکی همچنان محل اختلاف جدی است.
کارشناسان پولی و بانکی تاکید میکنند که وضعیت وام ازدواج در سالهای اخیر با رشد تقاضا و محدودیت منابع بانکی ناترازی جدی پیدا کرده است. بر اساس آمارها، بهطور متوسط سالانه حدود یک میلیون نفر متقاضی وام ازدواج و نزدیک به یک میلیون نفر متقاضی وام فرزندآوری هستند، اما از سال ۱۴۰۱ به بعد منابع پیشبینیشده با حجم تقاضا هماهنگ نبوده و صفها طولانیتر شده است.
در بودجه ۱۴۰۳، مبلغ فردی وام ازدواج از ۲۰۰ به ۳۰۰ میلیون تومان افزایش یافت، اما منابع کلی از ۳۰۰ همت به ۲۰۰ همت کاهش یافت و صفهای سنگین شکل گرفت. در بودجه ۱۴۰۴ نیز، تلاش بانک مرکزی برای محدود کردن منابع، تصویب اولیه ۳۷۵ همت را به ۲۷۰ همت کاهش داد و این روند باعث شد بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف وام ازدواج و بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف وام فرزندآوری قرار گیرند. کارشناسان پیشبینی میکنند که تا پایان سال تعداد متقاضیان در صف ممکن است به حدود یکونیم میلیون نفر برسد و زمان انتظار برای دریافت وام به بیش از ۹ ماه برسد.
چالش تأمین منابع وام ازدواج میان مجلس و بانک مرکزی
در جریان بررسی بودجه ۱۴۰۵، کمیسیون اقتصادی مجلس با پیشنهاد بانک مرکزی برای تخصیص ۳۷۰ همت منابع موافقت نکرد و در نهایت عدد ۴۷۵ همت برای منابع وام ازدواج و فرزندآوری تصویب شد. کارشناسان تاکید دارند که تمرکز بر افزایش منابع کلی، بدون افزایش مبلغ فردی وام، میتواند صفها را تقریباً به نصف کاهش دهد و متقاضیان جدید ظرف حدود چهار ماه وام خود را دریافت کنند. اگر مبلغ فردی افزایش یابد، صفها همچنان طولانی باقی میمانند و بسیاری از متقاضیان به سال بعد موکول میشوند.
تصمیم نهایی اکنون در اختیار مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی نظارت است و تعیین تکلیف منابع وام ازدواج در سال آینده، نقش تعیینکنندهای در کاهش صفها و دسترسی جوانان به تسهیلات خواهد داشت.
