به گزارش اکوبان، نیمه نخست سال ۱۴۰۴ برای میراث فرهنگی ایران با اخبار تلخ و ناگوار همراه بود. از آسیب دیدن مسجد جامع عتیق قزوین به دلیل فیلمبرداریهای پیدرپی تا انتشار خبر ترکخوردگی سیوسهپل اصفهان، بناهای تاریخی متعددی یا در معرض خطر قرار گرفتند یا آسیبهای جدی دیدند. در ادامه نگاهی داریم به فهرستی از مهمترین آسیبها به آثار تاریخی کشور در ششماهه نخست امسال.
پارچهکوب کردن دیوارهای آثار باستانی قزوین
احتمالا تصاویر مربوط به رنگهای تیره پاشیده شده رو دیوارهای مسجد جامع عایق و وسایل صحنهسازی در این لوکیشن را در رسانهها دیدهاید. برخی رسانهها ادعا کردهاند که این دودهها مربوط به تیم ساخت سریال بامداد خمار بوده است. البته این تیم تمامی شایعات را رد کرد و اعلام کرد تمام مراحل ساخت سریال با مجوز سازمان میراث فرهنگی انجام شده است. دودههای این مسجد نیز البته با کمی تاخیر پاکسازی شد.
هنوز خبر مربوط به این سریال تازه بود که اخباری درباره پارچهکوبی و ترمهکوبی غیرحرفهای روی دیوارهای حسینه امینیها منتشر شد. لازم به ذکر است این حسینیه مالکیت خصوصی دارد اما این مسئله چیزی از ارزش تاریخی این اثر کم نمیکند. رنگآمیزی غیرمجاز و شکستن یکی از ستونهای گچی این حسینیه از اخبار و تصاویری بود که منتشر شد که البته تولیت این حسینه عنوان کرد که این تصاویر مسئله جدی نیست و حل شده است.
کشمکش بین شهرداری و میراث فرهنگی بر سر امامزاده یحیی
مهدی پیرهادی، رئیس شورای سلامت، محیطزیست و خدمات شهری شورای شهر تهران در بازدیدی که اخیرا از محله امامزاده یحیی داشته است عنوان کرد که بافت این منطقه قدیمی و فرسوده به حال خود رها شده است اما میراث فرهنگی به علت قدمت تاریخی محدودیت نوسازی مواجه شدهاند. او عنوان کرد که لولهکشی گاز بسیاری از خانهها غیراصولی است که خطر انفجار را بالا میبرد. البته بنای اصلی امامزاده یحیی و شبستان آن مرمت و بازسازی شده است اما بافت فرسوده که بخشی از آن بافت مسکونی است به حال خود رها شده است و نه مرمت میشود نه اجازه نوسازی داده میشود.
یک آرامگاه تاریخی در شیراز نابود شد
سیاوش آریا، پژوهشگر حوزه میراث فرهنگی در گفتگویی با ایسنا عنوان کرد که در چند روز گذشته، بخشی از چَفدآویزهای یک بنای تاریخی در پشت آرامگاه خاندان قوامالملک شیرازی در اثر گذشت زمان، عوامل طبیعی و بدتر از همه، سهلانگاری در حفاظت و نبود مرمت، فرو ریخت. این بنا در واقع آرامگاه خانوادگی این خاندان بوده است که این خاندان از دورۀ قاجاریه به این سو، چندین بنا در آرامگاه حافظ ساختهاند تا پس از درگذشت در آنجا دفن شوند.
ترکخوردگی سیوسهپل
اصفهان امسال در صدر اخبار مربوط به تخریب و آسیب به آثار باستانی بود اما خبر «ترکخوردگی سیوسهپل» هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد چون هیچ مسئولی این خبر را تائید نکرده است. البته اخبار مربوط به فرونشستهای گسترده و پیدرپی و خشک شدن زایندهرود در این استان توجهات زیادی را به خود جلب کرد. اخیرا هم چندین ویدیو از ترکخوردگی «سیوسهپل» توسط کاربران شبکههای اجتماعی منتشر شده که تعدادی از این ویدیوها در شبکههای اجتماعی بسیار پربازدید و پربحث شدند. با این حال اما مسئولان میراث فرهنگی این شهر این خبر را تکذیب کردند.
مسجد سید اصفهان از پا افتاد
خبرگزاری مهر گزارش کرده است که مسجد سید در محله بیدآباد اصفهان که به کاشیکاریهای چشمنوازش معروف است، طبق مشاهدات میدانی دچار مشکلاتی مانند افتادگی و فرسایش کاشیها، شکستگی پنجرههای چوبی، تخریب کفپوشها و سنگفرشها، از بین رفتن نقشهای برجسته، یادگارینویسی روی دیوارها و حتی آسیب به گنبد مواجه شده است و تاکنون نیز خبری از مرمت و بازسازی این بنا گزارش نشده است.
غبار فراموشی روی تنها عمارت صفوی در بندرعباس
عمارت کلاه فرنگی بندرعباس که ۳۲۰ سال هم عمر دارد به علت بیتوجهی در معرض تخریب قرار دارد. متاسفانه چندی است اداره میراث فرهنگی استان هرمزگان نیز اجازه ورود و بازدید به این اثر را به فعالان این حوزه نمیدهد و این اثر در سایه بیتوجهی مسئولان قرار گرفته است.
دزدی از موزه شاه نعمت ولیالله
دادستان عمومی و انقلاب ماهان از سرقت چند نسخه قرآن خطی و چند سکه تاریخی از موزه شاه نعمت الله ولی خبر داد. او گفت: این رخداد روز پنجشنبه ۲۵ اردیبشهت ماه اتفاق افتاده و دستورات قضائی لازم به منظور شناسایی و دستگیری عامل یا عاملان آن نیز صادر شده است.
دادستان عمومی و انقلاب تاکید کرد که هیچ خسارتی به ساختمان، اقلام و ابنیه موزه وارد نشده. بنی اسد، نبود و نقص عملکردی تجهیزات نظارتی در این مجموعه را یکی از دلایل بروز این سرقت ذکر کرد.
خانه موزه سیمین و جلال زیر سایه بلندمرتبهسازی
محمدحسین دانایی نویسنده، روزنامهنگار و پژوهشگر ایرانی است که بیشتر به خاطر خاطرات و تأملاتش دربارهٔ جلال آل احمد و شمس آل احمد شناخته میشود در توییتی نوشت که در روزهای میانی شهریور، همزمان با سالروز درگذشت نویسنده نامدار جلال آلاحمد، رسانهها و شبکههای اجتماعی مشغول پرداختن به آثار و یاد این نویسنده بودند که ناگهان خبری تأسفبار رسید؛ خبری که کاش هیچگاه به گوش نمیرسید! خبری از یک اقدام نسنجیده: شهرداری منطقه یک تهران پروانه ساخت و ساز یک بنای هفت طبقه در حریم «خانه–موزه سیمین و جلال» در دزاشیب شمیران صادر کرده است! او با اعلام این خبر و ضمن گلایه از شهرداری تهران به دلیل بیمبالاتی و بیتوجهی با انتقاد به شهرداری نوشت: شهرداری که قاعدتاً با ضوابط قانونی حفاظت از حریم بناهای تاریخی و بهویژه ضوابط ارتفاعی املاک مجاور آثار ملی آشناست، به این سهولت آنها را زیر پا میگذارد؟
احتمال میرود اینجا پایان این لیست نباشد. احتمالا آثار و بناهای تاریخی زیادی وجود دارد که بتوان اسم آنها را در این لیست گنجاند اما بسیاری از این آسیبها از دیدرس رسانهها دور میماند و در بین اخبار گم میشود و فقط در حد یک خبر محلی باقی میماند.
