به گزارش اکوبان،
میراثی که با ایمان گره خورده
مصر، سرزمین نیل و فراعنه، بهدرستی “موزهی زندهی تاریخ جهان” نام گرفته است. اهرام ثلاثهی جیزه، معابد کارناک و لوکسور، و مومیاییهای فراعنه، بخشی از گنجینهی بیمانند فرهنگی این کشورند. اما آنچه اهمیت دارد، نگاه مصریها به این میراث است؛ میراثی که نه در تضاد با هویت اسلامی آنان، بلکه مکمل آن دانسته میشود. دولت و مردم مصر دریافتهاند که تاریخ باستانیشان سرمایهای جهانی است. از همینرو، با ایجاد موزههای مدرن، ساماندهی سایتهای تاریخی و آموزش نیروهای محلی، تلاش کردهاند تا گردشگری را به موتور محرک اقتصاد ملی تبدیل کنند.
اسلام در کنار صنعت گردشگری؛ تعادلی ظریف و حسابشده
در نگاه نخست شاید به نظر برسد که جامعهای مذهبی نمیتواند بهراحتی پذیرای گردشگران با فرهنگها و پوششهای متفاوت باشد. اما مصر توانسته است با تفکیک هوشمندانهی فضاهای فرهنگی و گردشگری، هم به ارزشهای دینی خود وفادار بماند و هم محیطی باز برای گردشگران فراهم کند. در شهرهایی مانند قاهره، اسوان، الاقصر و شرمالشیخ، بخشهایی مخصوص گردشگران خارجی طراحی شده است که در آنها، رفتارها و پوششها با استانداردهای جهانی گردشگری سازگار است. در مقابل، در مناطق مذهبی یا سنتیتر، قوانین و رسوم اسلامی بهطور جدیتر رعایت میشود. بع این ترتیب، مصر نه با حذف ارزشهای مذهبی، بلکه با مدیریت فرهنگی دقیق، موفق شده میان باور دینی مردم و نیازهای اقتصادی تعادلی پایدار برقرار کند.
نهادهای دینی؛ کنترلکننده مذهبیان تندرو
یکی از عوامل کلیدی موفقیت مصر در توسعهی گردشگری، نقش فعال نهادهای دینی است.
مرکز علمی و مذهبی الازهر شریف، که یکی از معتبرترین مراکز اسلامی جهان بهشمار میآید، در سالهای اخیر بارها بر اهمیت گردشگری فرهنگی و تعامل با ملتهای دیگر تأکید کرده است. علمای الازهر در بیانیههای مختلف، گردشگری را نه تهدیدی برای ایمان مسلمانان، بلکه فرصتی برای معرفی اسلام معتدل و تمدن اسلامی به جهان دانستهاند. این نگاه موجب شده تا بخش قابلتوجهی از جامعهی مذهبی مصر، حضور گردشگران را با دید مثبتتری بنگرد و از آن به عنوان راهی برای گفتوگوی تمدنها حمایت کند.
گردشگری؛ ستون سوم اقتصاد ملی مصر
از دید اقتصادی، گردشگری یکی از مهمترین منابع درآمدی مصر است.
پس از کانال سوئز و صادرات انرژی، گردشگری جایگاه سوم را در تأمین ارز خارجی دارد. بر اساس آمار وزارت گردشگری مصر، در سالهای اخیر حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون گردشگر از کشورهای مختلف وارد این کشور شدهاند و میلیاردها دلار درآمد ارزی برای دولت به همراه آوردهاند. این صنعت بیش از ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی مصر را تشکیل میدهد و برای میلیونها نفر از مردم، بهویژه در مناطق تاریخی و ساحلی، اشتغال ایجاد کرده است. از رانندگان تاکسی گرفته تا راهنمایان محلی، فروشندگان صنایعدستی و کارکنان هتلها، همگی از این رونق سهم میبرند.
سرمایهگذاری در زیرساخت و امنیت گردشگران
پس از دورهی رکود سیاسی در سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴، دولت مصر با درک اهمیت گردشگری برای ثبات اقتصادی، سیاستی گسترده برای احیای امنیت، جذب سرمایهگذاری خارجی و تبلیغات جهانی در پیش گرفت. احداث فرودگاههای جدید، بهبود جادهها، توسعهی شبکهی حملونقل داخلی، و برنامههای آموزشی برای نیروی انسانی از جمله اقدامات کلیدی بودهاند.
در شهرهای ساحلی چون شرمالشیخ و الغردقه، دهها هتل بینالمللی افتتاح شده و گردشگران روسی، آلمانی و عرب، بخش بزرگی از بازار گردشگری مصر را تشکیل میدهند.
گردشگری مصر سربلند پس از کودتا و اعتراضات
البته مسیر توسعهی گردشگری در مصر بیچالش نبوده است. نوسانات سیاسی، نگرانیهای امنیتی، و گاه اختلاف نظر میان گروههای مذهبی محافظهکار و دولت، از موانع این صنعت به شمار میروند. در ژانویهی ۲۰۱۱، مصر شاهد یکی از مهمترین جنبشهای سیاسی تاریخ معاصر خود بود؛ همان انقلاب ۲۵ ژانویه که در پی اعتراضات مردمی علیه حکومت حسنی مبارک شکل گرفت. مصر در آن زمان، سالانه بیش از ۱۴ میلیون گردشگر جذب میکرد و صنعت گردشگری حدود ۱۲٪ تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور را تشکیل میداد. پس از سقوط مبارک در فوریهی ۲۰۱۱، کشور وارد دورهای از بیثباتی شد. اعتراضات خیابانی شدت گرفت.
پوشش گستردهی رسانههای بینالمللی دربارهی ناامنی در مصر باعث شد گردشگران از سفر به مصر خودداری کردند. در سال ۲۰۱۱ تعداد گردشگران به حدود ۹ میلیون نفر کاهش یافت (نسبت به ۱۴ میلیون در سال قبل)
در ژوئن ۲۰۱۲، محمد مرسی (از حزب اخوانالمسلمین) بهعنوان نخستین رئیسجمهور منتخب پس از انقلاب انتخاب شد. در این دوره، برخی از گروههای اسلامگرای تندرو نگاه محافظهکارانهتری نسبت به گردشگری داشتند. آنها از حضور گردشگران خارجی با پوشش غربی انتقاد میکردند و خواستار محدودیت فروش مشروبات الکلی در هتلها شدند. در ژوئیهی ۲۰۱۳، ارتش به رهبری عبدالفتاح السیسی محمد مرسی را برکنار کرد. این واقعه موج تازهای از ناآرامیها را در کشور بهدنبال داشت. در آن سال، تعداد گردشگران خارجی به حدود ۵ میلیون نفر سقوط کرد — کمترین میزان در بیش از یک دهه. بسیاری از هتلها در شهرهای لوکسور و اسوان تعطیل شدند، و بیش از ۵۰۰ هزار نفر در بخش گردشگری شغل خود را از دست دادند. با این حال، تجربه نشان داده است که جامعهی مصر با انعطاف فرهنگی و واقعگرایی اقتصادی، توانسته این چالشها را پشت سر بگذارد.
مصر؛ الگویی برای کشورهای مسلمان
تجربهی مصر نشان میدهد که اسلام و گردشگری نه تنها در تضاد نیستند، بلکه میتوانند مکمل یکدیگر باشند.
وقتی ایمان و اقتصاد در خدمت یک هدف مشترک – یعنی پیشرفت و تعامل فرهنگی – قرار گیرند، نتیجه آن جامعهای است که هم به ریشههای خود وفادار است و هم با جهان امروز. مصر امروزه با ترکیب هوشمندانهی میراث تاریخی، باور دینی و نگاه مدرن اقتصادی، توانسته الگویی ارزشمند برای کشورهای مسلمان ارائه دهد؛ الگویی که نشان میدهد میتوان در سایهی ایمان، به استقبال جهان رفت.
