به گزارش اکوبان، اگرچه زیرساخت ریلی ایران طی سالهای گذشته رشد داشته، اما همچنان سهم ناچیزی از حمل و نقل بار و مسافر کشور را بر عهده دارد. این در حالی است که راهآهن یکی از بهصرفهترین، ایمنترین و کمهزینهترین اشکال حمل و نقل بهشمار میرود و توسعه آن میتواند آثار اقتصادی و زیستمحیطی قابلتوجهی برای کشور به همراه داشته باشد. بیرانوند اعلام کرده است که بخش ریلی سالانه حدود ۱.۲ میلیارد دلار منافع اجتماعی و اقتصادی مستقیم به کشور بازمیگرداند. این عدد شامل صرفهجویی در مصرف سوخت، کاهش تصادفات جادهای، کاهش آلودگی هوا و کاهش هزینه نگهداری زیرساختهای جادهای است.
از سوی دیگر، نوسازی واگنها و ارتقای سطح خدمات در خطوط ریلی نیز در حال انجام است. بیرانوند خبر داده که برخی واگنهای بازسازیشده اکنون به سطح «۵ ستاره» ارتقاء یافتهاند که ۱۵ درصد افزایش ظرفیت معادل با ۳ میلیارد صندلی-کیلومتر در سال را در پی داشته است. این یک گام مهم در راستای افزایش جذابیت سفرهای ریلی برای مردم است، اما همچنان کافی نیست.
چالش اصلی اینجاست که سرمایهگذاری دولت در حوزه ریلی نسبت به جادهای بسیار کمتر بوده و نتیجه آن، توسعه نامتوازن حمل و نقل در کشور است. بهعلاوه، سهم پایین قطار از سفرهای داخلی، ناشی از ضعف در اتصال خطوط به مراکز جمعیتی، کمبود قطارهای سریعالسیر، کندی مسیرها و نبود تبلیغات مؤثر برای ترویج فرهنگ سفر با قطار است.
برای اصلاح این وضعیت، دولت باید در چند محور اقدام کند:
1. توسعه خطوط ریلی بینشهری و حومهای با تمرکز بر شهرهای پرجمعیت
2. افزایش سرعت قطارها و کاهش زمان سفر برای رقابت با هواپیما و اتوبوس
3. افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی از طریق مشوقهای اقتصادی
4. بهبود خدمات و تجربه مسافر از لحظه خرید بلیت تا رسیدن به مقصد
در نهایت، سهم سالانه “یک سفر با قطار” برای هر ایرانی، نه یک دستاورد، بلکه زنگ هشداری است برای بازنگری در اولویتهای حمل و نقل کشور. اگر ظرفیتهای قطار بهدرستی فعال شوند، ایران میتواند همزمان از مزایای اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی این صنعت بهرهمند شود.
