به گزارش پایگاه خبری اکوبان، بازار جهانی نفت معاملات روز جمعه ۱۷جولای را درحالی بهپایان برد که بار دیگر رویارویی ایران و آمریکا و افزایش ناامنی در تنگههرمز سایه ترس را در بازارها گسترده کرده است.
بهای نفت برنت در ۸۵دلار ووستتگزاس اینترمدیت در کانال ۸۰دلاری ماند. با اینافزایش رشد هفتگی هردوشاخص بهحدود ۱۳درصد نزدیک شده؛ جهشی که نشان میدهد ریسک اختلال در عرضه نفت خلیجفارس باردیگر بهمهمترین محرک بازار انرژی تبدیل شده است.
افزایش قیمتها فقط نتیجه لحن تند مقامهای تهران و واشنگتن نیست. کاهش محسوس عبور کشتیها از تنگههرمز، ورود نیروهای آمریکایی بهیک نفتکش، توقف موقت بارگیری نفت عراق در بصره و ادامه حملات ایران بهبحرین، کویت و قطر نگرانیها را از تبدیل یکدرگیری محدود دریایی بهبحرانی فراگیر در زیرساختهای انرژی منطقه افزایش داده است.
تازهترین دادههای کشتیرانی در آخرهفته پیش نشان میدهد که فقط سهکشتی کالایی از تنگه هرمز عبور کردند که پایینترین میزان تردد روزانه از ماهمه محسوب میشود. اینرقم در مقایسه با متوسط حدود ۱۲۵کشتی در روز پیش از آغاز جنگ، از کاهش تقریبا کامل فعالیت عادی در مهمترین آبراه انرژی جهان حکایت دارد. روز چهارشنبه نیز تنها ۱۱کشتی از تنگه عبور کرده بودند و برای دومینروز متوالی هیچنفتکش غولپیکر حامل نفت خام یا کشتی حمل الانجی از هرمز نگذشت.
درچنینشرایطی حتی اگر مقامهای آمریکایی تاکید کنند که تنگه رسما بسته نشده رفتار مالکان کشتیها، شرکتهای بیمه و خریداران نفت نشان میدهد هرمز در عمل با نوعی انسداد عملیاتی روبهرو شده است. بسیاری از کشتیها حرکت خود را متوقف کردند، برخی مسیرشان را تغییر داده و تعدادی نیز پس از نزدیک شدن بهتنگه دور زدند. بنابراین معیار واقعی باز یا بستهبودن هرمز دیگر بیانیههای سیاسی نبوده بلکه تعداد کشتیهایی است که حاضرند با پوشش بیمهای معتبر و بدون تضمین قطعی امنیت از اینآبراه عبور کنند.
همزمان با تشدید تنشها و شدتگرفتن حملات آمریکا بهجنوب ایران قرارگاه خاتمالانبیا سپاه پاسداران اعلام کرده تازمانیکه حملات آمریکا ادامه داشته باشد نفت و گازی از تنگه هرمز صادر نخواهد شد. درمقابل واشنگتن مدعی است مسیر برای کشتیرانی تجاری باز بوده و نیروهای آمریکایی امنیت عبور کشتیها را تامین میکنند. با اینحال کاهش تردد بهچند کشتی در روز نشان میدهد اطمینان شرکتهای کشتیرانی بهتضمینهای آمریکا بسیار محدود است.
درحالیکه پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا تصویری از تخریب برج چابهار را منتشر میکند که سنتکام هم تصویری از تفنگداران دریایی آمریکا منتشر کردند که وارد نفتکش امتیونیائو در دریای عمان شدند؛ نفتکشی که آنها مدعی هستند که متعلقبه ایران است درحالیکه مقامات کشورمان اینموضوع را تایید نکردند. با اینحال فرماندهی مرکزی آمریکا گفته که ایناقدام برای اجرای محاصره دریایی بنادر ایران انجام شده است.
واشنگتن از تغییر مسیر سهکشتی تجاری و ازکارانداختن یکنفتکش دیگر که بهگفته آمریکا قصد عبور از محاصره را داشته خبر داده است.
تحلیلگران میگویند ایناقدام خطر تشدید تنشها علیه کشتیهای عبوری یا نفتکشهای مرتبط با آمریکا و متحدانش را افزایش میدهد. بهگفته آنان دونیروی نظامی درحال زورآزمایی قدرت بازدارندگی خود در تنگههرمز هستند. ایران صادرات نفتوگاز از هرمز را اهرم فشار علیه حملات آمریکا میداند و واشنگتن نیز با محاصره بنادر ایران میکوشد صادرات نفت ایران را متوقف کند. درنتیجه کشتیهای تجاری درمیان دوطرفی قرار گرفتند که هرکدام عبور بخشی از ناوگان نفتکشها را غیرمجاز اعلام میکنند.
تحلیلگران بازار میگویند که اگر حملات از اهداف نظامی بهتاسیسات تولید و صادرات انرژی گسترش یابد بحران از مرحله اختلال در حملونقل وارد مرحله کاهش مستقیم عرضه خواهد شد؛ تحولی که اثر بسیار شدیدتری بر قیمت نفت خواهد داشت.
با تندترشدن تب جنگ میان ایران و آمریکا فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده اگر جریان نفت از تنگههرمز در هفتههای آینده افزایش پیدا نکند امنیت انرژی جهان با خطر جدی روبهرو خواهد شد. هرمز در شرایط عادی محل عبور حدود یکپنجم تجارت جهانی انرژی است و ادامه اختلال بهخصوص اقتصادهای آسیایی را تحت فشار بیشتری قرار خواهد داد.
بهگفته بیرول، ذخایر بیش از یکمیلیاردبشکهای چین پیشاز جنگ افزایش استفاده اینکشور از خودروهای برقی و حملونقل عمومی، رشد تولید نفت آمریکا و آزادسازی هماهنگ تا ۴۰۰میلیونبشکه از ذخایر اضطراری اعضای آژانس تاکنون مانع افزایش شدیدتر قیمتها شدند اما او تاکید کرده اینراهکارها برای همیشه دوام نمیآورند.
رییس آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده آمریکا شاید بتواند یکیا۲میلیونبشکه در روز بهتولید خود بیفزاید اما قادر نیست کاهش عرضهای در مقیاس ۱۰میلیونبشکه در روز را جبران کند. بنابراین اگر محدودیت عبور از هرمز بهافت پایدار صادرات عربستان، عراق، کویت، قطر و امارات منجر شود ذخایر راهبردی تنها میتوانند برای مدتی کوتاه از شدت بحران بکاهند.
درهمینحال سید سیدحمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی ایران میگوید کاهش محدودیتهای دریایی پساز اجرای یادداشت تفاهم اسلامآباد فرصت مهمی برای تخلیه نفت ذخیرهشده ایران روی آب فراهم کرد.
او با اشارهبه وضعیت صادرات نفت ایران اظهار کرد پیشازاین محاصره دریایی و محدودشدن صادرات موجب پرشدن مخازن و کاهش ناگزیر تولید شده بود. بهگفته حسینی اگر بستهماندن چاهها ادامه پیدا میکرد احتمال واردشدن خسارتهای جبرانناپذیر بهمخازن و کاهش توان تولید بلندمدت کشور وجود داشت.
سخنگوی اوپکس میگوید پساز کاهش نسبی محدودیتها حدود ۸۰میلیونبشکه نفت خام روانه بازارهای جهانی شده است. عرضه چنینحجمی ممکن است در کوتاهمدت موجب اشباع بخشی از بازار و تاخیر در فروش بعضی محمولهها شود اما تخلیه نفتکشها فضای لازم را برای ازسرگیری تولید فراهم کرده و از فشار بیشتر بر مخازن نفتی جلوگیری کرده است.
حسینی نگهداری ۵۰تا۱۵۰میلیونبشکه نفت روی آب را در دورههای بحرانی یک ابزار راهبردی میداند. بهاعتقاد او ایران میتواند هنگام کاهش محدودیتها اینذخایر را بهسرعت وارد بازار کند و در دوره افزایش قیمت از ارزش بالاتر محمولههای خود بهره ببرد.
او با اشاره بهرسیدن قیمت نفت بهمحدوده ۸۷دلار در روزهای اخیر تاکید میکند سود حاصل از افزایش قیمت میتواند از هزینه نگهداری نفت روی نفتکشها بیشتر باشد. بااینحال راهبرد ذخیرهسازی شناور بدون ریسک نبوده توقیف یا کنترل کشتیها ازسوی آمریکا، افزایش حق بیمه جنگی، محدودشدن دسترسی بهخریداران و احتمال حملهبه نفتکشها میتواند هزینه صادرات را افزایش دهد.
با پایان معاملات جمعه بازار نفت وارد تعطیلات معمول آخرهفته میشود و تا آغاز معاملات هفته آینده امکان واکنش پیوسته بهتحولات را ندارد. همین مساله معاملهگران را وادار میکند پیشاز بستهشدن بازار بخشی از ریسک رویدادهای شنبه و یکشنبه را در قیمتها لحاظ کنند.
اگر در تعطیلات آخرهفته حمله تازهای بهنفتکشها، پایانه بصره یا زیرساختهای انرژی کویت و بحرین انجام یا تهدید مسدودشدن بابالمندب جدیتر شود بازار ممکن است هفته آینده با شکاف قیمتی صعودی باز شود. تحلیلگران فنی نیز احتمال دادند درصورت حفظ سطوح حمایتی نفت وستتگزاس بتواند بهمحدوده میانی کانال ۸۰دلار برسد.
درسناریوی مقابل کاهش حملات و ایجاد یک سازوکار معتبر برای عبور امن نفتکشها میتواند بخشی از رشد قیمت اینهفته را تعدیل کند اما درشرایط فعلی نشانههای میدانی بیش از آنکه از کاهش تنش حکایت داشته باشد از گسترش جغرافیایی درگیری و افزایش تهدید علیه زیرساختهای انرژی منطقه خبر میدهد.
آنچه امروز نفت را گرانتر کرده فقط ترس انتزاعی از جنگ نبوده بلکه کاهش عبور کشتیها به سهفروند، نبود نفتکشهای غولپیکر و کشتیهای الانجی در هرمز، کنترل یکنفتکش ازسوی نیروهای آمریکایی، توقف موقت بارگیری در بصره و گسترش حملات بهکشورهای خلیجفارس همگی نشانههایی عینی از افزایش خطر اختلال در عرضه هستند. اگر اینروند در تعطیلات آخرهفته ادامه پیدا کند بازار نفت هفته آینده را نه از قیمت بستهشدن روز جمعه بلکه از سطح تازهای از ریسک ژئوپلیتیک آغاز خواهد کرد.
