مهرداد آلان*
از من انتظار دارید تویوتا بسازم. انتظار بیجایی نیست. هر تولیدکنندهای دوست دارد محصولی در تراز بهترینهای جهان تولید کند. اما قبل از آن، فقط یک سوال دارم: آیا برای من ژاپن ساختهاید؟
آیا برای کارخانه من برق پایدار فراهم کردهاید؟ آیا نظام بانکی، مالیاتی، گمرکی، آموزشی، قضایی و اداری در تراز ژاپن است؟ آیا قوانین پایدارند؟ آیا سرمایهگذاری تشویق میشود؟ آیا تولیدکننده با احترام و اعتماد روبهرو است؟
اگر پاسخ منفی است، چرا فقط از کارخانه انتظار استاندارد جهانی داریم؟
من و هزاران تولیدکننده این کشور، هرروز با حداقل حاشیه سود تولید میکنیم؛ نه چون هزینهها پایین است بلکه چون مردم دیگر توان خرید ندارند. اگر قیمت واقعی را اعمال کنیم، بازار کوچکتر میشود، تولید آسیب میبیند و اشتغال از بین میرود. در چنین شرایطی عجیب است که گاهی مهمترین خبرها، واردات خودرو باشد.
اصل واردات خودرو محل بحث نیست. واردات اگر به انتقال فناوری، افزایش رقابت و ارتقای کیفیت کمک کند، اقدامی مفید است. اما کشوری که با کمبود سرمایهگذاری، فرسودگی ماشینآلات و ناترازی انرژی روبهرو است، بیش از خودرو به کارخانه نیاز دارد، بیش از کالای مصرفی، به فناوری و بیش از نمایشگاه، به خط تولید.
وقتی اعلام شد اختیارات استانداران افزایش یافته است، ما صنعتگران امیدوار شدیم. تصور کردیم حاصل این اختیارات را در احیای کارخانههای تعطیل، جذب سرمایهگذار، کاهش بوروکراسی، رفع مشکل برق صنایع و افتتاح خطوط تولید خواهیم دید. انتظار صنعتگران از اختیارات بزرگ، دستاوردهای بزرگ است نه اینکه نخستین تصویر آن، ورود خودروهای خارجی باشد.
اگر قرار است توافق اقتصادی با کشوری انجام شود، چرا نخستین مطالبه ما انتقال فناوری، ایجاد کارخانه، نوسازی ماشینآلات، توسعه صنایع مادر و سرمایهگذاری مشترک نباشد؟ کشوری که فناوری وارد میکند، فردا صادرکننده میشود اما کشوری که فقط کالای مصرفی وارد میکند، فقط مصرفکننده بهتری خواهد شد.
در حافظه تاریخ نیز خواهد ماند در روزهایی که کشور با جنگ، فشار اقتصادی و دغدغه حفظ تولید روبهرو بود، برخی نمایندگان بخش مهمی از انرژی خود را صرف پیگیری واردات خودرو کردند. مساله مخالفت با واردات نیست بلکه مساله این است که اولویتهای یک کشور، شخصیت حکمرانی آن را آشکار میکند.
پرسش دیگر از پلیس است اینکه چرا نهادی که ماموریت اصلیاش امنیت، انضباط ترافیکی، اجرای قانون، برخورد با رانندگان پرخطر و کاهش تلفات جادهای است، باید بهجای تمرکز بر این مسائل، پیگیر واردات یا تسهیل تردد خودروهای خارجی باشد؟
مردم از پلیس، پیش از هر چیز امنیت میخواهند نه ذوقزدگی برای خودروهای جدید. همانگونه که از تولیدکننده انتظار میرود ماموریت خود را درست انجام دهد، هر نهادی نیز باید ابتدا در ماموریت اصلی خود بهترین باشد. اینک دوباره به همان سوال اول برمیگردم؛ از من انتظار تویوتا دارید اما آیا برای من ژاپن ساختهاید؟
تویوتا فقط محصول یک کارخانه نیست بلکه محصول جامعهای است که قانون را جدی میگیرد، مدیر را پاسخگو میخواهد، آموزش را سرمایه میداند، به تولید احترام میگذارد و سختکوشی را ارزش میشمارد.
ما تویوتا را میخواهیم اما آیا حاضریم ژاپنی شدن را هم بخواهیم؟ زیرا توسعه را نمیتوان وارد کرد، توسعه ساخته میشود.
*فعال اقتصادی
