چهارشنبه 3 مرداد 1403
گفتگو با تحلیلگر ارشد حوزه معدن و صنایع معدنی:

فرصت طلایی ایران در صنعت فولاد و سهم بیشتر از بازار جهانی

با توجه به سیاست های جدیدی که روسیه بر روی صادرات فولاد خود اعمال کرده، فرصتی بی نظیر برای ایران مهیا شده تا بازار جهانی بیشتری را در اختیار صنعت خود بگیرد. 

به گزارش پایگاه خبری اکوبان نیوز؛ این روزها بازار صنعت و معدن در تلاش است تا وضعیت کسب در بازار جهانی را بیشتر کند. در واقع صنایع معدنی به دنبال ارزآوری کالا برای شرایط فعلی است و از موانع زیادی عبور می کند تا این شرایط سودآوری بازار فولاد فراهم شود. حالا بخش تولید و صادرات مهم ترین بخش صنعت فولاد به شمار می رود.

موضوعی که به نظر نمی­ رسد خیلی مورد توجه دولت قرار داشته باشد و سیاستگذار، برنامه جامعی برای آن داشته باشد؛ به خصوص اینکه برخی موانع همچون کمبود برق و گاز، در صنعت فولاد ایران ماندگار به نظر می ­رسند و عدم سرمایه­ گذاری و توسعه در زیرساخت­ ها ظرف سنوات اخیر، مشکلات تولید فولاد را هم دوچندان کرده است.

کیوان جعفری طهرانی، تحلیلگر ارشد حوزه معدن و صنایع معدنی در گفتگو با اقتصاد آنلاین، بر این باور است که اکنون با سیاست های جدیدی که روسیه بر روی صادرات فولاد خود اعمال کرده است، فرصتی بی ­نظیر برای ایران مهیا کرده است باید به کسب بازار بیشتر پرداخت.

* صنایع معدنی این روزها یکی از ارزآورترین کالاهای کشور به شمار می ­روند که به تناسب همین نقش ­آفرینی، دولت هم دخالت بسیاری در حوزه بازگشت ارز صادراتی این تولیدکنندگان می ­نماید و بیشتر با وضع الزاماتی همچون عرضه در بورس یا قیمت­ گذاری تلاش دارد کنترل ­های سختگیرانه ­ای بر روی بخش تولید و صادرات داشته باشد. اگر بخواهیم نمایه­ ای آماری از وضعیت تولید فولاد در ایران داشته باشیم، به چه نکاتی می­توان توجه کرد و در چه شرایطی قرار گرفته ­ایم؟

این موضوعی است که کم و بیش همه در جریان آن هستند و البته انتقاداتی هم به آن وارد می­دانند. در عین حال فارغ از مسائلی که بر صنعت فولاد ایران در داخل کشور می­گذرد؛ مروری بر آمارهای بین­المللی نشان می­دهد که وضعیت و شرایط ما در دنیا از سال ۲۰۲۰ میلادی تاکنون، به روند کم نوسانی بوده است.

در واقع، ایران به عنوان دهمین تولیدکننده فولاد جهان مطرح است و فارغ از اینکه بعضی از ماههای سال رتبه صنعت این صنعت ترقی کرده، به علت اتفاقاتی که در کشورهای جهان رخ داده، ایران توانسته جایگاه نهم را به دست آورد؛ چراکه به عنوان مثال در ماه فوریه ۲۰۲۳ میلادی یا اواخر بهمن و اوایل اسفند سال گذشته، به دلیل وقوع زلزله در ترکیه، جایگاه این کشور در تولید فولاد دنیا که عموما به عنوان نهمین کشور مطرح بوده، به یازدهم تنزل یافت و ایران توانست جایگاه نهم را به دست بیاورد.

این روند با نوساناتی برای کشور ترکیه همراه بوده و به تغییر جایگاه ایران هم انجامیده است. اما به طور عمومی، ایران دهمین تولیدکننده فولاد جهان به شمار می­رود و عمدتا جایگاه نسبتا مناسبی داریم. با توجه به اینکه ایران تا سال ۲۰۱۷ میلادی، یعنی حدود ۶ سال پیش یکی از واردکنندگان فولاد دنیا به شمار می­رفت و درصد واردات آن نسبت به صادراتش بیشتر بود، ولی سال به سال واردات کاهش یافت و به صادرات افزوده شد که این خود روند مثبتی بود که باید با مجموعه سیاست­های حمایتی حفظ شود نه اینکه سیاستی در پیش گرفته شود که منجر به کاهش صادرات شود. این خود نیاز به مراقبت دارد. در حال حاضر، صادرات فولاد ایران حدود سالانه ۹ تا ۵/۹ میلیون تن فولاد رسیدیم، پس در مجموع جایگاه نسبتا خوبی برای ایران در بازارهای جهانی وجود دارد.

* شما به درستی به اهمیت صنعت فولاد و برنامه­ ریزی دنیا برای ارتقای این صنعت اشاره کردید. اما به هر حال هم اکنون صنعت فولاد ایران، با سختی­های بسیار در حال ادامه مسیر است. از دیدگاه شما به عنوان یک تحلیلگر مهمترین مشکلاتی که بر سر راه تولید فولاد ایران وجود دارد در چه مواردی خلاصه می­ شود؟

شاید اصلی ترین چالش کنونی را بتوان تامین انرژی مورد نیاز برای تولید فولاد دانست. شما به خوبی می­دانید که در سه تابستان و دو زمستان اخیر، کشور با کمبود برق و گاز مواجه بوده و اولین جایی که در پروسه صرفه­ جویی وارد شد؛ صنایع انرژی­ بر بودند که فولاد هم در زمره آنها قرار گرفته است. البته به دلیل عدم برنامه ­ریزی و سرمایه­ گذاری­ های نکرده­ای که ظرف سنوات گذشته دیده شده است، سال به سال این کمبود و بحران با توجه به افزایش مصرف ناشی از افزایش جمعیت بیشتر خواهد شد و به طور قطع، این کمبود و بحران، هر ساله بیشتر نمایان خواهد شد و اگر یک فکر اساسی برای حل این بحران نکنیم، حتی متاسفانه باید گفت جایگاهی که به عنوان دهمین تولیدکننده فولاد جهان داریم را هم، از دست خواهیم داد و این یکی از معضلات اساسی است که باید برای  آن چاره ­اندیشی شود. یعنی سیاستگذار به وظایف اصلی خود عمل کند و زیرساخت­ های لازم را برای تولید فراهم کند. نکته حائز اهمیت آن است که صنعت فولاد ایران، اول به گاز و بعد به برق کاملا وابسته است؛ ضمن اینکه باید به این نکته هم تاکید کرد که برای تامین نیاز و وابستگی کار شاخصی در سنوات گذشته انجام نشده است.

* آیا می توان در این راستا به سرمایه­ گذاری ­های مشترک دل خوش کرد؟ برخی به شکل خوشبینانه، بهبود روابط ایران با عربستان را یکی از نکاتی می­ دانند که شاید تاثیرگذار بر صنعت فولاد ایران باشد. آیا این بهبود روابط می­ تواند منجر به سرمایه­ گذاری عربستان در این حوزه شود؟

 

به طور قطع نمی توان امیدوارانه در این مورد صحبت کرد. به خصوص اینکه سرمایه ­گذاری در کشوری مثل ایران که با مشکلات تحریم مواجه است و نقل و انتقال پول را به خوبی حل نکرده است؛ حتما امکان­پذیر نیست و از سوی دیگر، شرایط مواجهه حاکمیت با سرمایه­گذاران خارجی اصولا مشخص نیست و این خود گره عمیقی است.

عربستان نیز از این جرگه جدا نیست. یعنی باید به صراحت گفت که بهبود روابط با عربستان، عملا بر تولید فولاد ایران تاثیری ندارد، هر چند که توسعه روابط می­ تواند در زمینه توسعه صادرات تاثیرگذار باشد، اما نکته اصلی آن است که عربستان، برنامه بزرگی در جهت توسعه صنعت فولاد خود دارد و اصولا در دو ماه گذشته، اتفاقی که خیلی باعث تعجب همگان شد، مجموعه فولادسازی دولتی عربستان بود که اسمش «حدید» است و زیرمجموعه سابیک یا شرکت مادر تخصصی صنایع پایه عربستان سعودی که بیشتر در زمینه پتروشیمی فعال هست، قرار گرفته و مشاهده می­ شود که این شرکت، از مجموعه سابیک جدا شده و شرکت دولتی جدیدی به عنوان متولی صنعت فولاد عربستان قرار هست که تاسیس شود.

در عین حال، معمولا کشورها وقتی بخواهند به صنعتی اهمیت دهند، این تفکیک را انجام می دهند؛ ضمن اینکه هم از نظر تفکیک آن شرکت و هم از نظر تشکیل شرکتی جدید و حتی یک پله بالاتر در رابطه با تشکیل وزارتی مثل وزارت فولاد در عربستان مشابه هندوستان و برخی از کشورهای دیگر، مشاهده می ­شود که عربستان با سیاست هایی که دنبال می کند، ممکن است در آینده ای نزدیک نسبت به ایجاد یک وزارتخانه فولادی اقدام نماید. در عین حال نکته دیگری که باید به آن توجه کرد آن است که کسی نمی ­داند روابطی که بین ایران و عربستان شکل گرفته، به این زودی به جایگاه توسعه اقتصادی خواهد رسید یا خیر.

* شما اشاره به مجموعه اتفاقاتی که به نوعی فرصت ­سوزی نسبت به استفاده از فرصت­ های منطقه در ساخت و سازهای مرتبط با رویدادهای بین ­المللی است، اشاره کردید. آیا اگر سیاستگذاری لازم و به موقع هم انجام می­ شد، ایران می­ توانست به لحاظ رقابت وارد این فضاها شود و کار را دنبال کند یا نه ضعف ­هایی نسبت به رقبا داشت که ممکن بود باز هم کنار زده شود؟

اگر منظور شما از رقبا، کشورهای مطرح جهان در حوزه تولید فولاد است، که باید گفت قیمت تمام­شده آنها بسیار پایین ­تر از قیمت تمام­شده ما است؛ به این معنا که دو کشور چین که اولین و بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان است و روسیه که دارنده بالاترین رتبه­ های جهانی در این حوزه است، هزینه تولید خود را مدیریت کرده و به مراتب پایین­ تر از هزینه تولید ایران هستند.

حتی اگر این قیمت پایین­ تر از ایران نباشد، با اهدای امتیازات خاصی نسبت به توسعه صادرات و جذب سهم بیشتر از بازار جهانی اقدام می­ کنند؛ بنابراین قیمت تمام ­شده هم حتما در این حوزه پاشنه آشیل می­ تواند به شمار آید. هدف روسیه این است که با کاهش نرخ داخلی فولاد و افزایش مصرف سرانه فولاد، تمرکزش را بر روی بازار داخلی گذاشته و معتقد است که این بازار مصرف بزرگ، به ویژه بخش تسلیحات­ سازی می ­تواند نسبت به جذب این کالای تولیدی اقدام کند و طبیعتا تمرکزش، بر روی صادرات کاهش خواهد یافت و این یک امتیاز بزرگ برای کشوری مثل ایران به شمار می­رود که از ابتدای جنگ روسیه و اوکراین، نتوانسته از این فرصت زمانی خوب که در چند ماهه اول که قیمت محصولات زنجیره فولاد هیجانی افزایش پیدا کرد، استفاده کند. از اول دولت سیزدهم نیز صحبت ساخت یک میلیون واحد مسکونی در سال مطرح بود؛ ولی اکنون بیش از دو سال گذشته و هیچ حرکت مشخصی اتفاق نیفتاده است، پس طبیعتا اگر پروژه های داخل کشور، زیاد شود و سرانه مصرف فولاد افزایش پیدا کند، این یک مزیت برای توسعه این صنعت به شمار می رود؛ به خصوص اینکه در کشورهای جهان، جمعیت بالا یک مزیت برای بازار مصرف بزرگتر محسوب می شود که ما نتوانستیم از آن استفاده کنیم؛ هر چند که بحران داخلی اقتصادی و مالی کشور بیش از همه دخیل بوده است.

نویسنده: زهرا محمودی

 

لینک کوتاه خبر: https://ecobannews.com/azf1
Facebook
Twitter
LinkedIn
Telegram
WhatsApp
Email

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ویـــژه اکـوبان

آخرین اخبار اکوبان

پر بازدید ترین اخبار اکوبان

مطالب مشابه در اکوبان