علیرضا موسوی*
عبور شاخص کل بورس از ارتفاع ۸میلیون واحدی خاطره رشد پرشتاب و ریزش سنگین بازار در سال۱۳۹۹ را زنده کرده اما شباهت ظاهری این دو دوره به معنای تکرار تجربه گذشته نیست. شرایط اقتصادی امروز متفاوت است و انتظارات تورمی، کاهش ارزش پول ملی و افزایش نرخ ارز معادلات سودآوری شرکت‌ها و ارزش اسمی دارایی‌ها را تغییر دادند. از این رو نمی‌توان صرفا با استناد به رشد شاخص، تکرار روند سال۱۳۹۹ را پیش‌بینی کرده هرچند ریسک‌های سیاسی و سیستماتیک همچنان از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار هستند.
در چنین شرایطی سرمایه‌گذاری بلندمدت همچنان مبنای منطقی فعالیت در بورس است، اما نااطمینانی‌های موجود ضرورت بازنگری در افق سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد. در شرایط عادی سرمایه‌گذاری با افق حداقل شش ماه تا یک سال معنا پیدا می‌کند. با این حال در فضای پرریسک فعلی، کوتاه‌ترکردن افق سرمایه‌گذاری و تمرکز بر بازدهی‌های قابل اتکاتر می‌تواند در اولویت قرار گیرد. این رویکرد به معنای دنبال کردن نوسان‌های روزانه نیست بلکه بر مدیریت ریسک و پرهیز از تصمیم‌گیری هیجانی استوار است.
افزایش نرخ ارز نیز فرصت‌هایی برای برخی صنایع بورسی ایجاد می‌کند. شرکت‌های پتروشیمی، پالایشی و فلزات اساسی می‌توانند از افزایش درآمدهای ریالی منتفع شوند. در صنایع داخلی مانند غذایی نیز افزایش نرخ فروش و بهبود حاشیه سود می‌تواند به تقویت عملکرد شرکت‌ها کمک کند. با این حال اثر مثبت ارز نباید ریسک‌های سیاسی را به حاشیه براند به‌ویژه آنکه پتروشیمی‌ها و پالایشی‌ها درمعرض ریسک‌های سیستماتیک قرار دارند. درمقابل صنایع غذایی و فراکاب‌ها می‌توانند از گزینه‌های قابل بررسی با ریسک سیستماتیک کمتر باشند.
مدیریت این شرایط برای همه سرمایه‌گذاران از مسیر خریدوفروش مستقیم سهام آسان نیست. صندوق‌های سرمایه‌گذاری امکان بهره‌گیری از مدیریت حرفه‌ای را فراهم می‌کنند. صندوق‌های اهرمی برای افراد ریسک‌پذیرتر، صندوق‌های سهامی برای سرمایه‌گذاران با ریسک‌پذیری متوسط و صندوق‌های مختلط برای کسانی مناسبند که به دنبال ترکیب متعادل‌تری از دارایی‌ها هستند.
درکنار انتخاب ابزار سرمایه‌گذاری تنوع‌بخشی به پرتفوی اهمیت دارد. اختصاص حدود ۴۰تا۴۵درصد دارایی به سهام ۴۵درصد به صندوق‌های کالایی از جمله صندوق‌های طلا و ۱۰درصد به صندوق‌های درآمد ثابت ترکیبی پیشنهادی برای توزیع ریسک است. سهام و صندوق‌های کالایی می‌توانند از رشد ارز و تورم اثر بگیرند و صندوق‌های درآمدثابت بخش کم‌ریسک‌تر پرتفوی را تشکیل دهند. درنهایت رشد شاخص نه تضمین‌کننده تداوم صعود است و نه به‌تنهایی نشانه تکرار سال۱۳۹۹. آنچه در بازار فعلی اهمیت دارد انتخاب آگاهانه دارایی‌ها و مدیریت ریسک متناسب با شرایط اقتصادی و سیاسی است.
* کارشناس بازار سرمایه
