به گزارش اکوبان، مکانیسم ماشه یا همان اسنپ بک که در توافق هسته ای برجام گنجانده شده است، سازوکاری است که به کشورهای عضو برجام این امکان را می دهد که در صورت نقض تعهدات از سوی ایران، تحریم های بین المللی لغو شده را دوباره فعال کنند. این مکانیسم در قالب قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب رسید و به طور خاص طراحی شده تا از وتوی آن توسط اعضای دائم شورای امنیت جلوگیری کند.
با این حال، فعال سازی این مکانیسم از سوی کشورهای اروپایی عضو برجام، یعنی فرانسه، بریتانیا و آلمان، به طور رسمی آغاز شده است. این اقدام با واکنش های مختلفی در سطح بین المللی و داخلی مواجه شده است.
برخی تحلیلگران بر این باورند که فعال سازی مکانیسم ماشه تأثیرات قابل توجهی بر صادرات نفت ایران خواهد داشت. به ویژه، محدودیت های جدیدی در زمینه نقل و انتقال مالی، بیمه کشتی ها و دسترسی به بازارهای بین المللی می تواند چالش هایی برای فروش نفت ایجاد کند. به عنوان مثال، کاهش صادرات نفت و فرآورده های نفتی، افت صادرات میعانات گازی و افزایش تخفیف های اجباری در فروش نفت از جمله پیامدهای احتمالی این اقدام هستند.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که ایران با استفاده از روش های مختلفی مانند فروش نفت با اسناد کشور ثالث، پرداخت های غیرمستقیم و استفاده از ناوگان سایه، قادر به ادامه صادرات نفت خود خواهد بود. البته برخی فعالان این حوزه اظهار کرده اند که ایران با استفاده از این روش ها، نفت خود را صادر می کند و مکانیسم ماشه تأثیری بر این روند نخواهد داشت.
اما شاید مهمترین تهدید ناشی از فعال سازی مکانیسم ماشه، نه در سطح واقعی صادرات نفت، بلکه در سطح روانی بازار داخلی است. انتشار خبر بازگشت تحریم ها می تواند بازار ارز را ملتهب کند، دلار را بالا ببرد و انتظارات تورمی را تشدید کند. این نگرانی موجب می شود بخشی از سرمایه ها از فعالیت های مولد خارج و به سمت بازارهای امن تری مانند طلا و ارز حرکت کنند.
در مواجهه با فعال سازی مکانیسم ماشه، ایران می تواند از چندین سناریو برای مقابله استفاده کند. یکی از این سناریوها، تقویت روابط اقتصادی با کشورهای غیرغربی مانند چین و هند است که می تواند به کاهش فشارهای اقتصادی کمک کند. همچنین، تسهیل فرآیند بازگشت ارز حاصل از صادرات و استفاده از ابزارهایی مانند سیاست نرخ بهره بانک مرکزی می تواند در کاهش فشارهای اقتصادی مؤثر باشد.
فعالسازی مکانیسم ماشه با وجود چالش هایی که ایجاد می کند، بهطور کامل قادر به متوقف کردن صادرات نفت ایران نخواهد بود. ایران با استفاده از روش های مختلف و تقویت روابط اقتصادی با کشورهای غیرغربی، می تواند به مقابله با این چالش ها بپردازد. در عین حال، توجه به ابعاد روانی و سیاسی این اقدام و اتخاذ تدابیر مناسب در این زمینه نیز ضروری است.