مجتبی دیبا*

گواهی سپرده کالایی در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای قابل‌توجه بازار سرمایه برای سرمایه‌گذاری روی کالا تبدیل شده است؛ ابزاری که به سرمایه‌گذار اجازه می‌دهد بدون خرید و نگهداری فیزیکی کالا، در نوسانات قیمتی آن مشارکت کند. این ویژگی به‌ویژه در شرایط تورمی و دوره‌هایی که انتظارات نسبت به افزایش قیمت کالاها تقویت می‌شود، می‌تواند جذابیت این ابزار را افزایش دهد. بازار گواهی سپرده کالایی بخشی از ساختار گسترده بورس کالا است؛ بازاری که در کنار صندوق‌های کالایی، معاملات اختیار و معاملات فیزیکی، امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم روی طیف متنوعی از کالاها را فراهم کرده است. در این سازوکار، دارنده گواهی در واقع مالک یک مقدار مشخص از کالای پایه است و در صورت نیاز، با رعایت سازوکارهای تعیین‌شده می‌تواند به خود کالا نیز دسترسی پیدا کند. یکی از مزیت‌های مهم این ابزار، امکان استفاده از آن برای پوشش ریسک تورم است. در شرایطی که بازار سهام تحت‌تاثیر عوامل مختلف وارد دوره اصلاح شود، قیمت کالاها می‌تواند همچنان تحت‌تاثیر تورم و متغیرهای اقتصادی حرکت کند. به‌همین‌دلیل، گواهی‌های سپرده کالایی می‌توانند برای سرمایه‌گذارانی که به‌دنبال تنوع‌بخشی به سبد دارایی خود هستند، جایگاه مشخصی داشته باشند. گستردگی کالاهای قابل‌معامله نیز ظرفیت این بازار را افزایش داده است. از طلا و نقره گرفته تا مس، روی، سرب، پسته و برخی کالاهای دیگر، امکان سرمایه‌گذاری از مسیر گواهی سپرده وجود دارد. به‌ویژه مس به‌دلیل نقش آن در صنایع مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و فناوری‌های جدید، می‌تواند در کانون توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد. در واقع، گواهی سپرده این امکان را ایجاد می‌کند که سرمایه‌گذار بدون خرید فیزیکی کالا، از تغییرات قیمت آن بهره‌مند شود. از سوی‌دیگر، گواهی‌های سپرده کالایی می‌توانند اطلاعاتی درباره انتظارات بازار نسبت به آینده قیمت کالاها ارائه کنند. بررسی روند معاملات این گواهی‌ها و مقایسه آن با قیمت سایر ابزارهای کالایی، می‌تواند به شناسایی برخی حباب‌های قیمتی و سنجش انتظارات معامله‌گران کمک کند. باوجود این مزایا، مساله نقدشوندگی همچنان یکی از معیارهای مهم در انتخاب این ابزار است. اگرچه در بسیاری از گواهی‌ها حضور صندوق‌ها و نهادهای مالی بزرگ به عمق معاملات کمک می‌کند اما نقدشوندگی همه کالاها یکسان نیست و ممکن است در برخی نمادها خروج سریع از موقعیت معاملاتی دشوارتر باشد. بنابراین حجم معاملات و عمق بازار هر گواهی باید پیش از ورود موردتوجه قرار گیرد. در مجموع، گواهی سپرده کالایی را نمی‌توان صرفا جایگزینی برای خرید فیزیکی کالا دانست. این ابزار می‌تواند بخشی از سبد سرمایه‌گذاری را به دارایی‌های کالایی اختصاص دهد و در شرایط تورمی، امکان بهره‌گیری از رشد قیمت کالاها را بدون هزینه‌ها و محدودیت‌های نگهداری فیزیکی فراهم کند. با این حال، انتخاب نوع گواهی و توجه به نقدشوندگی آن، همچنان شرط مهم استفاده از این ظرفیت است.

* کارشناس بازار سرمایه

جهان صنعت