به گزارش اکوبان، این اقدام تاریخی از سوی بریتانیا، کانادا، استرالیا و پرتغال قرار است روز دوشنبه در سازمان ملل از سوی فرانسه و چند کشور دیگر نیز تکرار شود؛ موجی که بهگفته ناظران، مهمترین سلسله شناساییها در بیش از یک دهه اخیر خواهد بود.
این حرکت هماهنگ نشانگر شدت خشم بینالمللی از فاجعه انسانی ناشی از کارزار ۲۳ماهه اسرائیل علیه حماس در غزه است؛ نبردی که بخشی از این نوار ساحلی را به ورطه قحطی کشانده و موجب طرح اتهاماتی — که اسرائیل آنها را رد میکند — مبنی بر ارتکاب نسلکشی در این منطقه شده است.
با این حال، اعلام این شناساییها واکنش خشمآلودی را در اسرائیل برانگیخت؛ نتانیاهو روز یکشنبه تأکید کرد که «هیچ دولت فلسطینی» تشکیل نخواهد شد و کشورهایی که فلسطین را به رسمیت میشناسند را به «پاداش دادن به حماس» برای حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که آغازگر جنگ جاری بود، متهم کرد.
فراخوان برای الحاق فوری
در پی این موج شناسایی، بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اولتراناسیونالیست اسرائیل که خود ساکن یکی از شهرکهاست، بار دیگر خواستار الحاق فوری کرانه باختری شد؛ منطقهای که اسرائیل از سال ۱۹۶۷ تحت اشغال نظامی دارد. او در بیانیهای اعلام کرد:
«روزهایی که بریتانیا و دیگر کشورها آینده ما را تعیین میکردند سپری شده است. قیمومیت بریتانیا [بر فلسطین] پایان یافته.»
خواستههای اسموتریچ با حمایت ایتامار بنگویر، سیاستمدار راستگرای افراطی دیگر و وزیر امنیت داخلی، همراه شد؛ بنگویر خواستار «انحلال کامل تشکیلات خودگردان فلسطین» گردید. همچنین وزرای حزب لیکود از جمله وزیر دفاع، اسرائیل کاتز، حمایت خود را اعلام کردند.
نیر برکات، وزیر اقتصاد، نیز خواستار الحاق شد و در شبکه اجتماعی X نوشت: «پاسخ واقعی ما باید انحلال تشکیلات خودگردان و اعمال حاکمیت بر یهودا و سامره باشد.»
او همچنین افزود که اسرائیل باید «رهبری محلی همچون امارت الخلیل را که خواهان پیوستن به توافقات ابراهیم است» بهرسمیت بشناسد؛ اشاره به گروه کوچکی از رهبران عشیرهای که چنین تمایلی را ابراز کرده بودند، اما سایر رهبران محلی در الخلیل آن را رد کردند.
برکات در پیامی دیگر نوشت:
«پس از وحشتهای ۷ اکتبر، هیچ اعلامنظر خیالی از سوی رهبران کشورهایی که از مهاجرت اسلامگرایان تأثیر پذیرفتهاند، به ایجاد عملی یک دولت فلسطینی منجر نخواهد شد.»
گزینههای الحاق
نتانیاهو اعلام کرد که پاسخ اسرائیل به این شناساییها را پس از بازگشت از ایالات متحده و دیدار با رئیسجمهور دونالد ترامپ در هفته آینده ارائه خواهد داد. به گفته مقامات و دیپلماتها، او و همپیمانانش چندین گزینه را برای الحاق بخشهایی از کرانه باختری که بیش از ۳ میلیون فلسطینی را در خود جای داده، بررسی میکنند؛ هرچند مایلاند هر اقدام احتمالی را با حمایت آمریکا انجام دهند.
گیدون ساعر، وزیر خارجه، و رون درمر، وزیر امور راهبردی، پیشتر به کشورهایی که در اندیشه شناسایی فلسطین بودند، گفته بودند که پاسخ اسرائیل ممکن است الحاق منطقه C باشد؛ منطقهای که ۶۰ درصد کرانه باختری را شامل میشود و تحت کنترل کامل امنیتی و مدنی اسرائیل است.
درمر همچنین با مقامات آمریکایی درباره احتمال الحاق دره اردن — بخشی کوچکتر از زمین که مرز بین کرانه باختری و اردن را تشکیل میدهد — گفتوگو کرده است. دیپلماتها میگویند سومین گزینه، با دامنه محدودتر، الحاق شهرکهای نزدیک به «خط سبز» است که مرز اسرائیل و کرانه باختری را مشخص میکند.
هشدارها و واکنش بینالمللی
هرگونه اقدام اسرائیل برای الحاق بخشی از کرانه باختری احتمالاً با واکنش شدید بینالمللی روبهرو خواهد شد. امارات متحده عربی — یکی از معدود کشورهای عربی که با اسرائیل روابط دیپلماتیک دارد — هشدار داده که این کار «خط قرمز» خواهد بود و تلاشها برای ادغام اسرائیل در منطقه را متوقف میکند.
دیپلماتهای اروپایی نیز گفتهاند کشورها میتوانند با اقداماتی مانند محدودیت تجارت با شهرکهای یهودی در کرانه باختری، که بر اساس قوانین بینالمللی غیرقانونی هستند، پاسخ دهند.
یوت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، در مصاحبه با بیبیسی و درباره طرحهای الحاق اسرائیل گفت: «ما بهروشنی گفتهایم — و من شخصاً به وزیر خارجه اسرائیل گفتهام — که آنها نباید چنین کاری انجام دهند.»
در همین روز، ویویان بالاکریشنان، وزیر خارجه سنگاپور، اعلام کرد که کشورش قصد دارد تحریمهایی را علیه رهبران گروههای شهرکنشین اسرائیلی اعمال کند و افزود که سنگاپور احتمال شناسایی دولت فلسطین را نیز بررسی خواهد کرد.
روابط سنگاپور و اسرائیل، که شش دهه طول کشیده، اخیراً به دلیل نارضایتی شدید این کشور آسیای جنوب شرقی از اقدامات اسرائیل در غزه دچار تیرگی شده است.
موج شناسایی رسمی فلسطین از سوی کشورهای همسو
بریتانیا، استرالیا و کانادا بهطور هماهنگ و رسمی دولت فلسطین را به رسمیت شناختند؛ اقدامی که در بحبوحه خشم روزافزون جهانی از فاجعه انسانی ناشی از حمله اسرائیل به غزه صورت گرفت.
این اعلام تاریخی از سوی سه متحد سنتی اسرائیل همزمان با افزودن تلاشها برای نابودی حماس در غزه انجام میشود؛ جنگی که بخشی از این نوار ساحلی را به قحطی کشانده و موجب طرح اتهاماتی — که اسرائیل رد میکند — مبنی بر ارتکاب نسلکشی شده است.
تصمیمات یادشده — که بهشدت از سوی اسرائیل و ایالات متحده مخالفت شدهاند — موجب میشود این سه کشور همسود همراه با فرانسه و چند کشور دیگر، در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل این هفته، دولت فلسطین را به رسمیت بشناسند. این موج بزرگترین شناساییها در بیش از یک دهه اخیر است.
رویکرد بریتانیا و فرانسه
این اقدامات، هرچند نمادین، حمایت روشن از فلسطینیها و بیانیهای تند علیه دولت راستگرای افراطی نتانیاهو به شمار میرود؛ نخستوزیری که اوایل این ماه گفته بود هرگز اجازه تشکیل دولت فلسطینی را نخواهد داد.
کیِر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، طرح شناسایی خود را — که با توجه به نقش تاریخی بریتانیا در ایجاد اسرائیل پس از جنگ جهانی دوم بار معنایی ویژه دارد — در ماه ژوئیه و پس از اعلام مشابه امانوئل مکرون مطرح کرد. استارمر تحت فشار شدید نمایندگان حزب کارگر بود تا همگام با فرانسه اقدام کند؛ فشارهایی که در بحبوحه عملیات ۲۳ماهه اسرائیل در غزه که به گفته مقامات فلسطینی بیش از ۶۵ هزار کشته بر جای گذاشته و شهرکسازی را شتاب بخشیده، شدت گرفت.
او در بیانیهای تلویزیونی گفت:
«امروز، برای احیای امید صلح برای فلسطینیها و اسرائیلیها و راهحل دودولتی، بریتانیا رسماً دولت فلسطین را به رسمیت میشناسد.»
ورسن آغبکیان شاهین، وزیر خارجه فلسطین، این اقدام را «نزدیکتر شدن به حاکمیت و استقلال» دانست و گفت:
«ممکن است فردا جنگ پایان نیابد، اما این حرکت رو به جلوست که باید بر آن بنا کنیم و گسترش دهیم.»
واکنش اسرائیل و حماس
وزارت خارجه اسرائیل این اقدام را «چیزی جز پاداش به حماس جهادی» ننامید. حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس — که به گفته اسرائیل ۱۲۰۰ کشته و ۲۵۰ گروگان برجای گذاشت — آغازگر جنگ جاری بوده است.
این وزارتخانه در شبکه اجتماعی X نوشت:
«اسرائیل هیچ متن خیالی و بیارتباطی را که بخواهد این کشور را مجبور به پذیرش مرزهای غیرقابل دفاع کند، نخواهد پذیرفت.»
نتانیاهو نیز در واکنش تکرار کرد که «هیچ دولت فلسطینی» تشکیل نخواهد شد و وعده داد پس از بازگشت از نیویورک پاسخ رسمی را اعلام کند.
استارمر این اقدام را «پاداش به حماس» ندانست و گفت این گروه ممنوعه هیچ نقشی در آینده دودولتی نخواهد داشت. او به مقامات دستور داد تحریمهای تازهای علیه حماس تهیه کنند. مکرون نیز در مصاحبه با CBS گفت هدف حماس نابودی اسرائیل است و نه ایجاد دولت فلسطینی.
مواضع کانادا و استرالیا
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، گفت که با «فرسایش جدی و مداوم» چشمانداز دودولتی توسط حماس و اقدامات دولت اسرائیل، کانادا اکنون دولت فلسطین را به رسمیت میشناسد. او افزود: «هرچند کانادا توهمی ندارد که این اقدام راهحل معجزهآسا باشد، این شناسایی کاملاً با اصول حق تعیین سرنوشت و حقوق بنیادین بشر مندرج در منشور سازمان ملل هماهنگ است.»
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، گفت این اقدام بخشی از «تلاش هماهنگ بینالمللی برای ایجاد شتاب تازه در مسیر دودولتی» است.
انزوای فزاینده اسرائیل
این موج شناسایی، انزوای روبهرشد اسرائیل در پی عملیات غزه را نشان میدهد؛ عملیاتی که موجب درخواستهای بینالمللی برای تحریم شرکتها، هنرمندان، دانشگاهیان و ورزشکاران اسرائیلی شده است.
با وجود فشار جهانی، دولت نتانیاهو که از حمایت قوی ترامپ برخوردار است، نشانی از توقف حملات ندارد و اخیراً حمله تازهای به غزهسیتی را آغاز کرده است.
همزمان، طرحهای گسترش شهرکها در کرانه باختری تسریع شده، از جمله تأیید احداث بلوک بحثبرانگیز حدود ۳۰۰۰ خانه نزدیک بیتالمقدس. این پروژه، که به طرح E1 معروف است، مدتها بهعنوان پایان امید به ایجاد دولت فلسطینی پیوسته تلقی شده؛ زیرا عملاً کرانه باختری را دو نیم میکند و شرق بیتالمقدس — پایتخت مدنظر فلسطینیها — را از سایر مناطق جدا میسازد.
حدود ۱۵۰ کشور عضو سازمان ملل تاکنون دولت فلسطین را به رسمیت شناختهاند. فرانسه، کانادا و بریتانیا نخستین کشورهای گروه ۷ هستند که این کار را انجام میدهند. پرتغال شامگاه یکشنبه در سازمان ملل این اقدام را اعلام کرد و انتظار میرود بلژیک و چند کشور کوچکتر نیز چنین کنند.
