امروز و با اتفاقات حادث شده در منطقه و تحمیل جنگ بر کشورمان، حمل و نقل کالا در ایران با چالش‌ها و فرصت‌های جدیدی روبه‌رو شده است. با افزایش تردد در مرزها، به‌ویژه با کشورهای همسایه و همچنین تحولات جهانی در زنجیره تأمین، نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و بهینه‌سازی مسیرهای حمل و نقل را بیش از پیش احساس می ‌شود.

جنگ تحمیلی ائتلاف آمریکا و اسرائیل علیه کشورمان، علاوه بر تبعات عمیق سیاسی و نظامی، پیامدهای اقتصادی برای کشورها و ملت‌های درگیر به ویژه در حوزه حمل و نقل کالا به همراه داشته است.

در این راستا، تقویت دیپلماسی حمل و نقل به عنوان یک ابزار کلیدی برای توسعه روابط اقتصادی و تجاری با همسایگان و دیگر کشورها مطرح می‌شود. دیپلماسی حمل و نقل می‌تواند به ایجاد توافقات دو یا چندجانبه، تسهیل روند ترانزیت و کاهش هزینه‌های حمل و نقل کمک کند.

در این پیوند، «پیمان سنندجی» رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران در این زمینه ضمن محکومیت اعمال محاصره دریایی ایران از سوی ایالات متحده آمریکا، اظهار داشت: با وجود اعمال فشار اقتصادی از سوی دشمن، اما در بسیاری از مبادی ورودی کشور و مرزهای زمینی و ریلی و حتی دریای شمال شرایط خوبی را شاهد هستیم.

وی گفت: امروز مرزهای بازرگان و رازی به مسیرهایی شلوغ و پرتردد برای ورود و خروج کالا تبدیل شده‌اند. همچنین در ریمدان و میرجاوه در مرز با پاکستان نیز شاهد رفت و آمد شلوغ کامیون‌ها به‌منظور جابه‌جایی کالاها هستیم.

سنندجی ادامه داد: به‌جز مرزهای دریای جنوب که با مشکلاتی مواجه است اما، در مرزهای زمینی و همچنین ریلی شرایط خوبی داریم، به طوری که شاهد افزایش تردد قطارها از چین به بنادر آپرین و بندر انزلی بوده و برنامه‌ریزی برای ورود و خروج کالاها در بنادر گوادر و کراچی پاکستان، همچنین جابه‌جایی کالا از بندر جبل‌علی امارات و بنادر هند وجود دارد.

وی به تشکیل کمیته‌ای متشکل از نمایندگان وزارت راه و شهرسازی، گمرک و سایر سازمان‌ها و دستگاه‌های مرتبط با حضور بخش خصوصی خبر داد و اظهار داشت: با برنامه‌ریزی انجام شده و تدابیر اندیشیده شده، شاهد بازگشایی مسیرهای جدید حمل کالا به کشور هستیم.

رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق بازرگانی تهران در عین حال به افزایش هزینه‌های جابه‌جایی کالاها اشاره کرد و گفت: این افزایش هزینه‌ها به دلیل ریسک بیمه‌های جنگ، دموراژ کشتی‌ها، مشکل برگشت خوردن کالاها، بالا رفتن هزینه‌های بالاسری و غیره است.

وی تاکید کرد: ایران کشوری است که ظرفیت‌های بالایی در حوزه‌های حمل و نقل زمینی برای جابه‌جایی کالا دارد، لذا مشکل خاصی از این نظر وجود ندارد. به عبارتی اگر تا پیش از آن کالایی از یک کشور از طریق دریا وارد می‌شد امروز با خطوط ریلی یا زمینی جایگزین شده و هر چند محدودیت‌های وجود دارد اما جابه‌جایی کالا به صفر نرسیده است.

پتانسیل ۴۰ درصدی حمل و نقل زمینی و ریلی برای جابه‌جایی کالا

سنندجی تاکید کرد: حمل و نقل زمینی و ریلی پتانسیل ۴۰ درصدی در جابه‌جایی کالاها به کشور دارد. هرچند حجم حمل و نقل دریایی با ریلی و زمینی بسیار بالاتر بوده و قابل قیاس نیست، اما در شرایط فعلی به ناچار باید تعداد دفعات حمل و نقل زمینی و ریلی را بالا ببریم که این‌ها هزینه‌زا است.

وی در ادامه با اشاره به ظرفیت بسیار خوب موجود در بنادر شمالی که حتی امکان جابه‌جایی کالاهای اساسی از طریق این بنادر را فراهم کرده است، تصریح کرد: روابط بسیار خوب با کشورهای حوزه اوراسیا و CIS این امکان را فراهم کرده است.

عملکرد قابل تقدیر بخش خصوصی و صاحبان کالا

رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران تصریح کرد: در این راستا بخش خصوصی و شرکت‌های حمل و نقلی با به‌کارگیری ظرفیت‌های بیشتر، به نحو احسنت در حال انجام وظایف خود هستند و وفور فعلی کالاها در کشور را مرهون بخش خصوصی و صاحبان کالا هستیم که جای تقدیر دارد.

وی در عین حال با تقدیر از فعالیت‌های انجام شده و تسهیلات به وجود آمده از سوی دولت، گمرک، وزارت راه و شهرسازی و وزارت امور خارجه در حوزه ترانزیت و جابجایی کالا، اظهار داشت: همچنان برخی اقدامات دیگر می‌تواند زمینه ساز تسهیل بیشتری در جابه‌جایی کالا در داخل کشور باشد.

سنندجی خاطرنشان کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران دیپلماسی حمل و نقلی با ترکیه و پاکستان دارد، اما در مواردی همچون اینکه مبلغ تن- کیلومتر چه میزان باشد، عوارض ورودی و خروجی کانتینرهای ریلی، حمایت از رانندگان به ویژه در موضوع سوخت، تایرهای کامیونی و غیره می‌توان اقدامات بیشتری انجام داد و تسهیلات بیشتری ایجاد کرد.

کارشناسان معتقدند: ایجاد کریدورهای حمل و نقل مشترک که کشورهای همسایه را به یکدیگر متصل کند، می‌تواند به تسهیل تجارت و کاهش زمان حمل و نقل کمک کند.

همچنین انعقاد توافقات تجاری میان کشورهای همسایه به منظور کاهش تعرفه‌ها و تسهیل فرآیند صادرات و واردات می‌تواند به رونق اقتصادی کمک کند.

در این میان نمی‌توان از توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل غافل شد؛ سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حمل و نقل مانند جاده‌ها، راه‌آهن‌ها و بنادر می‌تواند ظرفیت حمل و نقل کالا را افزایش دهد و به بهبود کیفیت خدمات حمل و نقل منجر شود.

همچنین باید نسبت به استفاده از فناوری‌های نوین اهتمام داشت، چراکه بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مانند سیستم‌های هوشمند مدیریت حمل و نقل، می‌تواند به بهینه‌سازی فرآیندها و کاهش هزینه‌ها کمک کند.

در کنار آن، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و ایجاد همکاری‌های نزدیک‌تر با سازمان‌ها و نهادهای منطقه‌ای برای هماهنگی بهتر در زمینه حمل و نقل و تجارت، می‌تواند به تسهیل روابط اقتصادی کمک کند.

با توجه به تحولات جهانی و نیاز به تعاملات بیشتر با کشورهای همسایه، تقویت دیپلماسی حمل و نقل نه تنها می‌تواند به کاهش چالش‌ها کمک کند بلکه فرصت‌های جدیدی برای توسعه اقتصادی فراهم آورد.

ایرنا