به گزارش اکوبان نیوز، بر اساس اخبار رسمی، ۶۰ درصد تالابهای کشور به حالت خشک رسیدهاند؛ تالابهایی که امروزه بهعنوان یکی از عوامل اصلی تولید گردوغبار در ایران شناخته میشوند. از سوی دیگر، کمبود ذخایر آبی در کشور به یک چالش پیچیده و حلنشده تبدیل شده است.
در حالی که بحران آب بهصورت فزایندهای ابعاد جدیتری به خود میگیرد، مسئولان در سخنرانیهای مختلف، بهجای ارائه راهکارهای مؤثر، با دعوت مردم، بهویژه شهرنشینان، به صرفهجویی در مصرف آب، بخش قابل توجهی از مسئولیت این بحران را بر عهده جامعه میاندازند. این رویکرد نهتنها از شانههای مسئولان بار وظایفشان را بردارد، بلکه از مردم نیز انتظار میرود که بهتنهایی با یک بحران ساختاری و مدیریتی مقابله کنند.
این دیدگاه سطحی، علت عمیق بحران آب را که شامل بد مدیریت منابع آبی، تضعیف سیستمهای طبیعی و عدم توجه به برنامهریزی پایدار است، به سایه میکشد و مسئولیتهای واقعی را از دید بیرون میبرد.
اما نکته تاملبرانگیز اینجاست که بیش از 95 درصد هدررفت آب بنا بر گفته بسیاری از کارشناسان این حوزه، نه در شهرها که در صنایع و کشاورزی صورت گرفته و همچنان هم ادامه دارد. آن زمانی که کشاورزان با استفاده از ذخایر آب زیرزمینی هندوانه میکاشتند و به خارج از کشور صادر میکردند هیچ نظارتی بر کار آنها صورت نمیگرفت و هیچ مسئول کارشناس و دلسوزی نبود تا عواقب این نوع کشت و صادرات آن را به کشاورزان گوشزد کند.
از طرف دیگر ما سالهاست که در حوزه دیپلماسی آب نیز با مشکلات بسیاری مواجه هستیم و هیچگاه نتوانستهایم همسایگان شرقی و غربی و شمالی خود را راضی کنیم که حقابه ایران را بدون کموکاست و در شرایط مناسب به کشور تحویل دهند. تمام این بیبرنامگیها و نتوانستنها اکنون ایران را در موقعیتی قرار داده که میزان بیابانزاییاش هر سال رو به افزایش میرود و تالابهایش به کانون ریزدگردها تبدیل شدهاند.
قبول کنیم در دیپلماسی آب شکست خوردهایم/ سالهاست با یک روند ناکارآمد سعی در راضی کردن افغانستان برای گرفتن حقابه ایران از رود هیرمند داریم
پویان مقدسی، کارشناس محیط زیست و متخصص حوزه آب، دراینباره به تجارتنیوز میگوید: «این اما و اگرهایی که مسئولان بازگو میکنند هیچوقت نمیتواند برای رفع خشکسالی کشور چارهساز باشد. ما با این روند خشکسالی هم از روند توسعه عقب میمانیم و هم امنیت کشور در شهرهای مرزی را از دست میدهیم.»
حتی حقابههای مرزهای شمالی و غربی کشور را هم از دست دادیم
این کارشناس محیط زیست ادامه میدهد: «با همین روند شکستخورده حتی حقابههای مرزهای شمالی و غربی کشور را هم از دست دادیم؛ چون روسیه و ترکیه وقتی دیدند افغانستان بهراحتی از پرداخت حقابه ایران شانه خالی میکند به این نتیجه رسیدند که چرا آنها با ساختن سدهای مختلف آب را برای کشور خود ذخیره نکنند.»
مساله صرفهجویی شهرنشینان در مصرف آب نیست/ هدررفت آب در شهرها شاید چیزی حدود سه تا پنج درصد باشد
این متخصص حوزه آب درباره اظهارات سخنگوی صنعت آب در مورد کمآبی در تهران و اجتنابناپذیر بودن سبک زندگی برای جلوگیری از بحران آب میگوید: «در شرایطی که ما کمکم با بحران آبی بزرگی در کشور مواجه خواهیم شد هنوز برخی از مسئولان سعی دارند با شعار صرفهجویی مانع از بروز چنین مشکلاتی شوند. مساله اینجاست که ما حتی در مورد راهکار صرفهجویی آب در شهرهای بزرگ هم به روشهایی اشتباه پناه میبریم.»
مقدسی ادامه میدهد: «هدررفت آب در شهرها شاید چیزی حدود سه تا پنج درصد باشد در حالی که ما بیشترین آب را در صنایع و کشاورزی هدر داده و همچنان هدر میدهیم. باید واقعبین باشیم و برای عبور از این وضعیت، راهکاری اجرایی بیندیشیم نه اینکه با هشدار دادن به مردم آنها را مقصر تمامی این اتفاقات بدانیم.»
او توضیح میدهد: «وقتی از غبارخیز شدن تالابها حرف میزنیم یا در شهرهای شمالی کشور با کمبود آب مواجه هستیم مساله مصارف خانگی نیست؛ مساله الگوهای اشتباه مصرف است که باعث وقوع چنین اتفاقی شده است. ما دریاچه ارومیه را خشکاندیم، ما کارون را نابود کردیم و دیگر جز چند روز محدود در سال هیچ نشانی از زایندهرود در کشور نیست. این اتفاقات را مردم با مصرف خانگی رقم نزدهاند.»
حالا که تمام منابع را هدر دادهایم از مردم میخواهیم تا به جبران اشتباه ما سبک زندگی خود را تغییر دهند
پویان مقدسی اضافه میکند: «این اتفاقها به دلیل بیتوجهی و بیبرنامگی و البته استفاده نکردن از متخصصان امر در زمینه استفاده از آبهای زیرزمینی کشور رخ داده است. حالا که تمام این منابع را هدر دادهایم از مردم میخواهیم تا به جبران اشتباه ما سبک زندگی خود را تغییر دهند. ادامه این روند به بیراهه رفتن است. قبل از هر چیز مسئولان باید بتوانند حقابه ایران را از همسایگان آن بگیرند.»
او در پایان میگوید: «چه تغییری در روند استفاده از منابع آبی توسط صنایع و کشاورزی در کشور صورت گرفته است؟ چقدر سبک استفاده آنها از منابع آبی تغییر کرده که حالا از مردم انتظار داریم سبک زندگی خود را در مصرف آب تغییر دهند؟ صرفهجویی مردم بهتنهایی نمیتواند گرههای کور مشکلات آبی کشور را باز کند.»
