مسعود مهدیان*
معاملات بازار سرمایه دیروز نیز همچون روزهای اخیر با موجی از تقاضا و هیجان مثبت آغاز شد و در ساعات ابتدایی شاهد صفوف خرید سنگین در بسیاری از نمادها بودیم. با این حال، رسیدن شاخص کل به مقاومت روانی مهم ۵ میلیون واحد، موجب افزایش عرضهها شد و بهویژه در نیمه دوم معاملات، فشار فروش در بازار شدت گرفت. در نهایت شاخص کل بورس تهران با رشد ۱۱۹ هزار واحدی به سطح ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد رسید.
یکی از مهمترین اتفاقات دیروز، ثبت ارزش معاملاتی کمسابقه و فراتر از ۵۴ همت بود؛ رقمی که نشان میدهد بازار پس از رشد پرشتاب هفتههای اخیر وارد مرحلهای از دستبهدست شدن سهام میان سرمایهگذاران شده است. در عین حال، حدود ۵۰۰ میلیارد تومان ورود پول حقیقیها نیز به ثبت رسید. واقعیت آن است که افزایش حجم معاملات و گردش بالای نقدینگی در چنین سطوحی برای ادامه روند صعودی بازار ضروری به نظر میرسد. بازار پس از رشد سریع اخیر نیازمند دورهای از تعادل و استراحت است و حتی در صورت وقوع اصلاحی محدود نیز این ظرفیت را دارد که در مدت کوتاهی بار دیگر به مدار صعود بازگردد. همچنان از منظر ارزندگی، بازار در شرایط مناسبی قرار دارد و ارزش دلاری بورس در محدوده ۱۰۵ میلیارد دلار برآورد میشود؛ هرچند کاهش نرخ ارز در هفتههای اخیر نیز باید در این محاسبات مورد توجه قرار گیرد.
به نظر میرسد در ادامه مسیر، از شدت رفتارهای هیجانی و خریدهای مبتنی بر ترس از جاماندن کاسته شود و بازار بیش از گذشته به سمت تحلیلمحوری حرکت کند. در همین راستا، انتشار گزارشهای کدال در روزهای آینده از جمله صورتهای مالی ۱۲ ماهه، گزارشهای سهماهه و عملکرد ماهانه شرکتها میتواند نقش تعیینکنندهای در جهتدهی به جریان نقدینگی ایفا کند. احتمالا در ادامه، گروهها و صنایع مختلف مسیرهای متفاوتی را تجربه خواهند کرد و سرمایهگذاران بیش از گذشته بر مبنای متغیرهای بنیادی تصمیمگیری خواهند کرد. با این حال، نباید از اهمیت ورود سنگین نقدینگی طی هفتههای گذشته غافل شد. ارزش معاملات بالا و حضور فعال سرمایهگذاران حقیقی همچنان یکی از مهمترین پشتوانههای روند بازار محسوب میشود و لازم است در روزهای آینده نیز با دقت مورد رصد قرار گیرد.
در سوی دیگر، توافق اولیه و افزایش احتمال پایان تنشهای نظامی، یکی از مهمترین ریسکهای سیستماتیک ماههای اخیر را از بازار سرمایه دور کرده است. همین موضوع باعث شکلگیری چشماندازی مثبت در میان فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران شده است. با این حال، تداوم روند صعودی بورس نیازمند تحقق مجموعهای از عوامل تکمیلی از جمله ثبات سیاسی و اقتصادی، کاهش نااطمینانیها و بهبود شرایط کسبوکار است. بازار سرمایه اکنون بیش از هر زمان دیگری چشمانتظار دریافت سیگنالهای مثبت اقتصادی است. رفع یا کاهش تحریمها میتواند در گام نخست به خروج اقتصاد از رکود، افزایش تولید و رشد سودآوری بنگاهها منجر شود و در نهایت آثار آن در عملکرد شرکتهای بورسی نمایان شود. بورس تهران طی سالهای گذشته تا حد زیادی از نقش اصلی خود بهعنوان آینه اقتصاد فاصله گرفته است و بازگشت به این جایگاه نیازمند بهبود متغیرهای کلان اقتصادی است.
در چنین شرایطی، امکان انتقال بخشی از نقدینگی از بازارهای سفتهبازانه به بازارهای مولد از جمله بازار سرمایه افزایش خواهد یافت. البته در این میان، نقش سیاستگذار و نهاد ناظر نیز بسیار مهم است. توسعه ابزارهای نوین مالی، اصلاح مقررات محدودکننده، بهروزرسانی زیرساختهای معاملاتی و اتخاذ تصمیمات کارشناسی متناسب با شرایط جدید اقتصاد کشور، میتواند زمینه را برای تعمیق بازار و جذب هرچه بیشتر سرمایههای سرگردان فراهم کند. در مجموع، بازار سرمایه پس از عبور از مقاومت مهم ۵ میلیون واحدی، وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن نقش تحلیل، گزارشهای عملکردی شرکتها و تحولات سیاسی و اقتصادی بیش از گذشته تعیینکننده خواهد بود.
* کارشناس بازار سرمایه
