حدود سه هزار سال پیش، در باورهای ایرانیان باستان، نام «اهورامزدا» وجود داشت؛ به معنای «سرور دانا». این واژه در طول زمان، بهویژه در دوره ساسانیان، کوتاهتر شد و به «هرمزد» و بعد «هرمز» تبدیل شد. از همینجا، «هرمز» وارد زندگی روزمره مردم شد و بهعنوان نام اشخاص و مکانها هم استفاده شد.
قرن سیزدهم میلادی، حدود سال ۱۲۵۰، در جنوب ایران و نزدیک میناب، شهری به نام «هرمز» شکل گرفته بود که به آن «هرمز کهنه» میگفتند. این شهر یکی از مراکز مهم تجارت بود. اما در اواخر همان قرن، به دلیل ناامنی و حملات، حاکم شهر تصمیم گرفت مردم را جابهجا کند. حدود سال ۱۳۰۰ میلادی، مردم به جزیرهای در نزدیکی ساحل کوچ کردند و شهری تازه ساختند: «هرمز نو».
این جزیره در قرنهای چهاردهم و پانزدهم به یکی از مهمترین مراکز بازرگانی منطقه تبدیل شد. کشتیهایی از هند، آفریقا و شرق آسیا به آن رفتوآمد داشتند و نام «هرمز» در مسیرهای دریایی شناخته شد.
در سال ۱۵۱۵ میلادی، پرتغالیها این جزیره را تصرف کردند و نام «Hormuz» را وارد نقشههای اروپایی کردند. از آن زمان، این نام در جغرافیای جهانی تثبیت شد.
در کنار این جزیره، یک گذرگاه باریک آبی وجود داشت؛ راهی که کشتیها از آن عبور میکردند. این مسیر تا مدتها نام مشخصی نداشت. اما از قرن شانزدهم میلادی به بعد، نقشهکشها و دریانوردان به سادگی آن را «تنگه هرمز» نامیدند؛ چون در کنار جزیره هرمز قرار داشت.
به همین سادگی، نامی که از یک باور باستانی آمده بود، از دل تاریخ عبور کرد، به یک شهر رسید، بعد به یک جزیره رفت، و در نهایت روی یک تنگه نشست.
امروز وقتی میگوییم «تنگه هرمز»، در واقع داریم داستانی را صدا میزنیم که از آسمان شروع شده و به دریا رسیده است.
