یادداشت

دکتر ولی‌الله سیف، رئیس کل پیشین بانک مرکزی، با اشاره به ناترازی بانک‌های ایران، تأکید کرده است که این مساله دیگر صرفاً بانکی نیست و به یکی از عوامل مهم بی‌ثباتی پولی، تورم و انتقال زیان از شبکه بانکی به کل اقتصاد تبدیل شده است. به گفته وی، برخی بانک‌ها در فعالیت اصلی خود با حاشیه سود منفی مواجهند، اما با استفاده از رویه‌های حسابداری و شناسایی درآمدهای غیرقابل تحقق، صورت‌های مالی خود را سودده نشان می‌دهند. این سود ظاهری، اگر در مجمع تصویب و توزیع شود، خروج منابعی است که باید برای جبران زیان و حفظ سرمایه بانک باقی بماند.

عباس کبریایی‌زاده، فعال اقتصاد سلامت، در یادداشتی تأکید کرده است که تاب‌آوری شرکت‌های دارویی بدون اصلاح نظام تامین مالی، تسویه مطالبات معوق، پیش‌بینی‌پذیر شدن سیاست‌های ارزی و امکان دسترسی پایدار به مواد اولیه و تجهیزات موردنیاز امکان‌پذیر نیست. به گفته وی، چرخه معیوب کمبود نقدینگی در سراسر زنجیره دارو، تولیدکنندگان را برای خرید مواد اولیه و حفظ سطح موجودی انبار با محدودیت جدی مواجه کرده است.

عباس وفادار، حسابدار رسمی و کارشناس رسمی دادگستری، در یادداشتی، به بررسی نامه اخیر بانک مرکزی مبنی بر توقف شیوه‌نامه خرید اسکناس دلار و یورو از صادرکنندگان پرداخته است. به گفته وی، در شرایط کمبود ارز و محدودیت دسترسی به منابع خارجی، توقف این شیوه‌نامه بدون ارائه مسیر جایگزین، تصمیمی قابل‌تامل است که می‌تواند قدرت مانور بانک مرکزی را کاهش دهد.

فرشاد رومی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران، در یادداشتی به بررسی عملکرد بانک مرکزی در شرایط تحریم و سقوط ارزش پول ملی پرداخته است. به گفته وی، پول ملی یکی از ارکان حاکمیت ملی و قرارداد اجتماعی میان مردم و حکومت است و بی‌ارزش شدن آن، نه‌تنها به معیشت مردم آسیب می‌زند، بلکه به فرسایش اخلاق و مرگ اعتماد عمومی می‌انجامد. وی با نقد عملکرد رئیس‌کل بانک مرکزی، تأکید کرده که تحریم شاید عرضه ارز را محدود کند، اما بی‌انضباطی پولی، کسری بودجه و ناترازی بانک‌ها اثر تحریم را چندین برابر می‌کنند.

قدرت طاهری، پژوهشگر اقتصاد انرژی‌های تجدیدپذیر، در یادداشتی به بررسی ابعاد توسعه انرژی‌های پاک در ایران پرداخته است. به گفته وی، گذار از سوخت‌های فسیلی به منابع تجدیدپذیر صرفاً یک چالش تکنولوژیکی نیست، بلکه نیازمند چارچوب‌های سیاستی جامع، مشوق‌های مالی و مشارکت عمومی برای ایجاد یک زیست‌بوم حمایتی است. آینده انرژی فقط به پنل خورشیدی و توربین بادی محدود نخواهد بود و فناوری‌هایی مانند باتری، شبکه هوشمند، هوش مصنوعی، هیدروژن سبز و مدیریت سمت تقاضا اهمیت فزاینده‌ای خواهند داشت.

مریم تاج‌آبادی، تحلیلگر اقتصادی، در یادداشتی با اشاره به نقش سلامت در توسعه اقتصادی و بهره‌وری نیروی انسانی، تأکید کرده است که صنعت پروبیوتیک در نقطه اتصال سلامت، علم، فناوری و اقتصاد قرار دارد. به گفته وی، ایران با برخورداری از تنوع زیستی و سابقه طولانی در تولید محصولات تخمیری سنتی، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه سویه‌های بومی و ایجاد بانک سویه‌های پروبیوتیک دارد که می‌تواند به شکل‌گیری مزیت رقابتی برای صنعت کشور منجر شود.

هومن عمیدی، کارشناس بازار سرمایه، در یادداشتی به تحلیل عملکرد بورس ایران در شرایط جنگی اخیر پرداخته است. به گفته وی، بورس تهران با وجود درگیری مستقیم، عملکرد نسبتاً مثبتی داشته و عواملی مانند عدم حضور سرمایه‌گذاران خارجی، تنوع صنایع و تأثیر افزایش نرخ ارز بر شرکت‌های دلاری از دلایل اصلی این عملکرد هستند. با این حال، ارزش دلاری بازار سرمایه از ۳۶۰ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۹ به حدود ۹۹ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۵ کاهش یافته است.

حمید خدری، دکترای مدیریت صنعتی، د یادداشتی از سلسله یادداشت‌های خود، به بررسی مدل ESCO (شرکت‌های خدمات انرژی) به عنوان راهکاری برای بهره‌وری انرژی در صنایع نفت و گاز پرداخته است. به گفته وی، ESCOها با تأمین مالی پروژه‌های بهینه‌سازی از محل صرفه‌جویی انرژی، بدون فشار بر بودجه، نقش چاقوی جراحی را در کاهش هزینه‌ها، کاهش گازهای مشعل و زمینه‌سازی برای گذار به انرژی‌های پاک ایفا می‌کنند.

سعید ترکمان، فعال اقتصادی، در یادداشتی تأکید کرد که تشکل‌های بخش‌خصوصی زمانی می‌توانند در توسعه اقتصادی نقش موثری ایفا کنند که از فعالیت‌های صنفی فراتر رفته و به نهادهایی مسئله‌محور و راه‌حل‌ساز تبدیل شوند. به گفته وی، به‌رسمیت شناختن نقش مشورتی تشکل‌ها و مشارکت آن‌ها در تصمیم‌سازی‌ها، مهم‌ترین اقدامی است که باید در این زمینه انجام شود.

ابراهیم خوش‌گفتار، کارشناس برق، در یادداشتی با اشاره به افزایش ۱۲,۵۰۰ درصدی تورم از سال ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ و رشد تنها ۱,۵۰۰ درصدی قیمت برق، نوشت: برق در ایران همچنان به‌عنوان یک «خدمت» تلقی می‌شود، نه یک «کالا». این نگاه، ریشه اصلی بحران خاموشی‌ها و عدم تمایل بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در صنعت برق است.

حسین سلاح‌ورزی، با اشاره به تعداد بالای مدیران نمونه و شرکت‌های برتر در کشور، به نقد معیارهای رایج ارزیابی عملکرد مدیران پرداخت و نوشت: آنچه امروز به‌عنوان موفقیت مدیریتی معرفی می‌شود، اغلب حاصل امتیازهایی مانند نرخ ارز، خوراک ارزان، انرژی سهمیه‌ای و بازار انحصاری است، نه ارزش‌آفرینی واقعی. تا زمانی که سود ناشی از تورم، انحصار و امتیاز را از ارزش‌آفرینی واقعی جدا نکنیم، هر سال مدیران بیشتری برگزیده خواهند شد، بی‌آنکه اقتصاد ایران برنده‌ای داشته باشد.

غلامرضا ملکی، فعال اقتصادی، در یادداشتی با اشاره به نقش تشکل‌های بخش خصوصی در حکمرانی اقتصادی، نوشت: مهم‌ترین چالش تشکل‌ها، ایجاد و تداوم گفتمان مؤثر و مستمر با دولت است که تاکنون به شکل مطلوب محقق نشده است. با وجود اینکه دولت‌ها بارها بر ضرورت همکاری با تشکل‌های تخصصی تأکید کرده‌اند، اما در میان مدیران میانی دولت این موضوع چندان مورد توجه قرار نگرفته است.