شهباز حسن‌پور بیگلری*
بازار تلفن همراه در یک سال گذشته یکی از نمونه‌های روشن اثرگذاری مستقیم سیاست‌های ارزی و تجاری بر زندگی مصرف‌کنندگان بوده است. افزایش شدید قیمت برخی مدل‌ها، در شرایطی رخ داده که تلفن همراه دیگر یک کالای لوکس صرف نیست و برای بخش بزرگی از جامعه، وسیله‌ای ضروری برای ارتباط، آموزش، کسب‌وکار و دسترسی به خدمات مختلف محسوب می‌شود.
یکی از مهم‌ترین مشکلات بازار، محدود شدن جریان واردات است. زمانی که ثبت سفارش به شکل منظم انجام نشود، موجودی بازار به کالاهایی وابسته می‌شود که پیش‌تر وارد کشور شده‌اند. در چنین شرایطی، کاهش عرضه در کنار افزایش نرخ ارز و رشد هزینه‌های واردات، زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کند. استمرار این وضعیت نیز می‌تواند بازار را از حالت رقابتی خارج کرده و قدرت انتخاب مصرف‌کننده را کاهش دهد.
در کنار نرخ ارز، هزینه‌های گمرکی و مالیاتی نیز در قیمت نهایی گوشی اثرگذار است. زمانی که مجموع این هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند، فشار آن در نهایت به قیمت مصرف‌کننده منتقل خواهد شد. این مسئله به‌ویژه درباره گوشی‌های میان‌رده اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه بخش اصلی تقاضای بازار در این محدوده قیمتی قرار دارد و افزایش قیمت آن مستقیماً بر هزینه خانوارها اثر می‌گذارد.
حسن‌پور بیگلری، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، معتقد است اصلاح سیاست‌های وارداتی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اقتصادی می‌تواند به کاهش التهاب بازار کمک کند. یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، کاهش حقوق گمرکی و مالیات برای گوشی‌های با قیمت پایین‌تر از محدوده ۶۰۰ تا ۹۰۰ یورو است؛ اقدامی که در صورت اجرای صحیح می‌تواند هزینه تمام‌شده بخش بزرگی از گوشی‌های مورد تقاضای مردم را کاهش دهد.
البته کاهش قیمت تنها با پایین آوردن تعرفه‌ها محقق نمی‌شود. ثبات در سیاست‌های ارزی، تسهیل ثبت سفارش و ایجاد امکان واردات مستمر نیز اهمیت زیادی دارد. واردکننده زمانی می‌تواند بازار را به شکل منظم تأمین کند که از مقررات و شرایط واردات اطمینان داشته باشد. تصمیم‌های متغیر و محدودیت‌های ناگهانی، ریسک فعالیت را بالا برده و این ریسک در نهایت در قیمت کالا منعکس می‌شود.
از سوی دیگر، افزایش عرضه و رقابت میان واردکنندگان می‌تواند مانع شکل‌گیری قیمت‌های غیرواقعی شود. هرچه تنوع کالا و تعداد عرضه‌کنندگان بیشتر باشد، امکان رقابت قیمتی نیز افزایش پیدا می‌کند و مصرف‌کننده انتخاب بیشتری خواهد داشت.
بازار موبایل برای بازگشت به شرایط متعادل، بیش از هر چیز به یک سیاست تجاری باثبات نیاز دارد. اگر واردات به شکل منظم انجام شود، هزینه‌های اضافی کاهش یابد و سیاست ارزی قابل پیش‌بینی باشد، می‌توان انتظار داشت بخشی از فشار قیمتی موجود کاهش پیدا کند.
*عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
