برزو حقشناس*
با توجه به تحولات قیمت ارز، نرخ حواله و نرخ تسعیر، شرکتهایی که درآمد صادراتی دارند اما فعالیت آنها به مبادی مشخص و محدودی وابسته نیست، در شرایط فعلی جذابیت بیشتری پیدا میکنند. این شرکتها در صورت ایجاد مشکل در یک مقصد یا مجرای وصول ارز، میتوانند سریعتر مقاصد و مجاری دیگری را برای فروش و تسعیر درآمد خود انتخاب کنند و از این جهت با محدودیت کمتری مواجه شوند.
در این میان شرکتهای فلزی و معدنی که با کشورهایی مانند عراق و افغانستان تجارت میکنند، میتوانند شرایط مناسبتری داشته باشند. این شرکتها در صورتی که امکان فروش کالا و وصول ارز از مقاصد مختلف را داشته باشند، کمتر تحتتاثیر محدودیتهای ایجادشده در یک مقصد قرار میگیرند و نرخ تسعیر واقعی آنها به نرخهای بازار نزدیکتر میماند. در واقع انعطاف در مقاصد صادراتی و مجاری وصول ارز یکی از عواملی است که میتواند در شرایط فعلی به مزیت شرکتها تبدیل شود. در مقابل، شرکتهایی که صادرات خود را از مبادی مشخص انجام میدهند و ارز خود را تنها از یک مجرا وصول میکنند، ممکن است درصورت ایجاد محدودیت در این مسیرها با مشکل بیشتری مواجه شوند و نرخ تسعیر آنها پایینتر از واقعیت بازار باقی بماند. بخشی از شرکتهایی که بهتازگی فعالیت صادراتی خود را آغاز کردهاند نیز ممکن است در این شرایط با چالش مواجه شوند چراکه هنوز امکان تغییر سریع مقاصد فروش و مجاری وصول ارز را ندارند.
از سوی دیگر فاصله نرخ ارز توافقی و نرخ بازار آزاد نیز در وضعیت شرکتها اثرگذار است. این فاصله در حال حاضر حدود ۴۰درصد است و کاهش آن تا محدوده ۲۵درصد میتواند شرایط متفاوتی را برای شرکتها ایجاد کند. بنابراین در کنار سطح نرخ ارز، نحوه دسترسی شرکت به درآمدهای صادراتی و امکان انتقال، وصول و تسعیر ارز نیز اهمیت دارد.
با این حال برای ارزیابی دقیقتر عملکرد شرکتها در نیمه دوم سال، باید منتظر انتشار صورتهای مالی ششماهه ماند. گزارشهای ششماهه میتواند نشان دهد که شرایط ارزی و صادراتی تا چه اندازه در نرخ تسعیر و عملکرد واقعی شرکتها اثر گذاشته است و کدام شرکتها توانستهاند از این شرایط بهتر استفاده کنند.
در مجموع در شرایط فعلی نمیتوان صرفا براساس صادراتی بودن یک شرکت درباره جذابیت آن قضاوت کرد. شرکتهایی که در کنار درآمد صادراتی، امکان تغییر مقصد فروش و مجاری وصول و تسعیر ارز خود را دارند، از انعطاف بیشتری برخوردارند و همین موضوع میتواند آنها را در میان گزینههای جذابتر بازار قرار دهد.
* کارشناس بازار سرمایه
